Üstün Yetenekli Kızların Olimpiyatlardaki Üstün Matematiksel Yaratıcılık Performansları: Bir Kuram Oluşturma Çalışması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Mustafa Serdar Köksal
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışmada kanıt temelli bir süreçle matematik olimpiyatlarında yüksek performans
sergileyen üstün yetenekli kız öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarına ilişkin bir kuram
oluşturmak amaçlanmıştır. Kuram oluşturma yaklaşımı ile yürütülen araştırmada,
uluslararası matematik olimpiyatı başarısı olan altı üstün yetenekli kız öğrenci, ebeveynleri
ve öğretmenlerinden veri toplanmıştır. Katılımcılara kartopu örnekleme yöntemi ile
ulaşılmıştır. Bireysel bilgi formu, öğrenci görüşme formu, ebeveyn görüşme formu ve
öğretmen görüşme formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Veri toplama aşamasında
eş zamanlı olarak veriler çözümlenmiş ve analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda
kuramın üstün yetenek, yaratıcı kişilik özellikleri, matematik olimpiyatlarında cinsiyet
farklılığı, olimpiyatçı kimlik, olimpiyatlardaki zorluk içinde zorluk, ileri matematik, ileri düzey
sayı duyusu, matematiksel yaratıcılık, problem çözme ve kurma, dönüştürücü deneyimler,
genel yüksek yaratıcılık ve şans boyutlarından oluştuğu görülmüştür. Daha önceki
kuramlarda olmayan olimpiyatçı kimlik, olimpiyatlardaki zorluk içinde zorluk, olimpiyatlarda
cinsiyet farklılığı ve dönüştürücü deneyimler boyutlarının bu kuramda ortaya çıktığı
görülmüştür. Üstün yetenek, matematik olimpiyatlarında cinsiyet farklılığı ve yaratıcı kişilik
özellikleri boyutları aileye özgü şansın etkisiyle olimpiyatçı kimliği oluşturmaktadır. Daha
sonra dönüştürücü şansın etkisiyle matematiksel yaratıcılık, ileri matematik, ileri düzey sayı
duyusu, olimpiyatlardaki zorluk içinde zorluk ve problem çözme ve kurma boyutları
dönüştürücü deneyimleri ortaya koymaktadır. Buna olimpiyata ilişkin şansın eklenmesiyle
üstün matematiksel yaratıcılık ve yüksek yaratıcılık performansları ortaya çıkmaktadır. Tüm
boyutlar ve kuram alanyazındaki kuramlarla karşılaştırılıp tartışılmıştır.