Kurumsal sürdürülebilirlik performansının hisse fiyatları üzerindeki etkisi: Gelişmekte olan piyasalar için mekânsal ekonometrik analiz
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muhasebe Finansman, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Soner Gökten
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
İklim değişikliğine ilişkin artan küresel endişe ve şirketlerin iklim değişikliğinde oynadıkları önemli rol nedeniyle, yatırımcıların şirketlerin piyasa değeri hakkında daha güvenilir sonuçlara varabilmek için finansal bilgilere ek olarak finansal olmayan bilgilere yönelik talepleri de artmaktadır. Finansal olmayan bir bilgi türü olan Kurumsal Sürdürülebilirlik Performansı (KSP), şirketlerin giderek çeşitlenen çevresel, sosyal ve yönetişim uygulamalarının niceliksel ölçümüne dayanmaktadır. Bir şirketin kurumsal sürdürülebilirlik performansını artırmak amacıyla yaptığı yatırımların potansiyel faydası, bu yatırımlardan elde edilen performansın değerle ilgili olup olmamasına bağlıdır. Literatürde KSP'nin hisse fiyatları üzerindeki etkisini araştıran çalışmalar sonuçsuz kalmış ve bu çalışmaların çoğu gelişmiş piyasa ülkelerine yoğunlaşmıştır. Gelişmekte olan piyasa ülkelerinde listelenen şirketlerin KSP'sinin yatırımcılara değerle ilgili bilgi sağlayıp sağlamadığı ise hala belirsizdir. Bu tez çalışmasının ilk amacı, KSP'nin gelişmekte olan piyasa ülkelerinde listelenen şirketlerin hisse fiyatları üzerindeki etkisini incelemektir. İkinci amaç ise hisse fiyatları arasında mekânsal etkileşim etkisini ve bir şirketin KSP'sindeki değişimin aynı ülke/sektördeki diğer şirketleri nasıl etkilediğini araştırmaktır. Bu çalışma; ülkeye ve sektöre özgü faktörler nedeniyle potansiyel içselliği ele almak için, KSP'nin değer ilgililiğinin mekânsal ekonometrik yöntemler kullanarak analiz edildiği ilk çalışmadır. Analiz için Ohlson'un (1995) artık gelir muhasebe değerleme modelini temel alan ve Barth ve Clinch (2009) tarafından geliştirilen fiyat modeli kullanılmıştır. Bu modele göre dikkate alınan finansal olmayan değişkenler, son zamanlarda araştırmacılar tarafından sıklıkla tercih edilen "Refinitiv" veri tabanından elde edilen çevresel, sosyal, yönetişim ve kombine performans skorlarıdır. "MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi" kullanılarak 2296 şirket-yılı kapsayan örneklem 2013-2020 yılları itibarıyla analiz edilmiştir. Firmalar arasındaki karşılıklı mekânsal bağımlılığı belirlemek ve akran firmaları temsil etmesi amacıyla sektör ve ülke bazında iki ağırlık matrisi oluşturulmuştur. Bu ağırlık matrisleri, kurumsal sürdürülebilirliğe ilişkin önceki çalışmalara ve teorilere dayanmaktadır. Sonuçlar, bu çalışma için en uygun model olduğu tespit edilen sabit etkili Mekânsal Durbin Modeli (SDM) kullanılarak sunulmuştur. Çalışmanın sonuçları mekânsal bağımlılığın varlığını ortaya koymuş ve modelleri test etmek için geleneksel ekonometrik modeller yerine mekânsal ekonometrik yöntemler kullanılmıştır. Çalışmada, gelişmekte olan piyasa ülkelerinde listelenen şirketlerin çevresel, sosyal ve kombine performans skorlarının hisse fiyatlarını etkilediği ve kullanıcılara değerle ilgili bilgiler sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ayrıca, hisse fiyatları arasında mekânsal etkileşim etkisinin olduğu ve dolaylı etkilerin ülke ağırlık matrisi dikkate alındığında çevresel, sosyal ve kombine performans skorları için %1 düzeyinde pozitif ve anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Sektör ağırlık matrisi dikkate alındığında ise yönetişim performans skorunun %1 düzeyinde negatif ve anlamlı dolaylı etkileri tespit edilmiştir.