Oryantalizm ve İmge Bilim Bağlamında Türk-Alman İlişkileri: General Kreß von Kressenstein'ın Gözüyle I. Dünya Savaşı ve Türk Kültürü
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Alman Dili Ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Mutlu Er
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Almanca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu
çalışmada, Edward Said'in Oryantalizm kuramı ışığında, Alman General Friedrich
Kress von Kressenstein'ın Osmanlı İmparatorluğu'ndaki deneyimlerini anlattığı hatıratı
incelenmiştir. Araştırmada, söz konusu hatıratta yer alan oryantalist
söylemleri belirlemek ve bu söylemlerin Doğu-Batı ilişkileri üzerindeki
etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda, Said'in Oryantalizm
kuramı ve Philipp Mayring'in Nitel İçerik Analizi yöntemi kullanılarak hatırat
derinlemesine analiz edilmiştir. Ayrıca, Edward Said'in Oryantalizm kuramı,
Batı'nın Doğu'yu nasıl algıladığı ve bu algının tarihsel, kültürel ve siyasi
kökenleri üzerinde durulmuştur.
Edward
Said'e göre Oryantalizm, Batı'nın öz çıkarlarını gerçekleştirmek amacıyla
bilinçli ve sömürgecilik anlayışının bir ürünü olarak kurguladığı bir
söylemdir. Araştırmada, bu teorik çerçeveye dayanarak, Kress von
Kressenstein'ın hatıratında yer alan ifadeler, Doğuluları küçümseyen ve
Batılıları yücelten temalar bağlamında incelenmiştir. Bulgular, Edward Said’in
görüşlerini destekler biçimde, hatıratta sıklıkla Doğuluların geri kalmış,
yetersiz ve ilkel olarak betimlendiğini; buna karşılık Batılıların üstün, güçlü
ve ilerlemiş olarak tasvir edildiğini ortaya koymaktadır. Hatıratta, özellikle
Osmanlı toplumunun geri kalmışlığına vurgu yapılmakta ve Batılı toplumların
üstünlüğü ön plana çıkarılmaktadır. Bu durum, Edward Said’in oryantalizm
düşüncesine göre, Batılıların Doğuluları ötekileştirme ve aşağı görme
eğilimlerinin bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Kress von
Kressenstein'ın hatıratındaki oryantalist ifadeler de Edward Said’in
Oryantalizm kuramına somut bir örnek teşkil etmekte ve böylece Batı'nın Doğu'yu
nasıl algıladığının anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Bu çalışma
ayrıca, Edward Said'in Oryantalizm kuramına ve Doğu imajının şekillenme
süreçlerinin daha iyi anlaşılmasına bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bunun
yanı sıra, bu tür çalışmaların zihinlerdeki Doğu imajının nasıl
iyileştirilebileceği konusunda yeni fikirler vermesi umut edilmektedir. Sonuç
olarak, bu araştırma, Oryantalizm ve Doğu-Batı ilişkileri üzerine yapılan
çalışmalara bir yenisini eklemektedir.