Marmaris çevresi Pinus brutia (Kızılçam) ormanlarında yangın sonrası vejetasyon dinamikleri
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Behzat Gürkan
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışmada, Marmaris ve çevresinde ofiyolit kayaçlar üzerinde yer alan Pinus brutia Ten., 1811 (Kızılçam) ormanlarında yangın sonrası zamanla vejetasyonda ve bitki kommünitesinde görülen değişimler araştırılmıştır. Farklı tarihlerde yangına maruz kalmış yedi alan ve uzun süredir yangına maruz kalmamış iki alan seçilerek süksesyonal bir gradiyent oluşturulmuştur. Her bir çalışma alanı içerisinde 1 ha boyutunda 5 adet çalışma parseli, her parsel içerisinde de 10 x 10 m boyutunda 5 adet kuadrat kurulmuştur. Kuadratlarda bitkilerin mevcudiyeti kaydedilmiş, yüzde örtüş değerleri ise nokta örneklem tekniği ile belirlenmiştir.Çalışma alanlarının tür bileşimi bakımından heterojenliği, yangın sonrası zamanla azalmıştır. Çalışma bölgesinde saptanan tür zenginliğinin (gama çeşitlilik) yerel ölçekten (alfa çeşitlilik) ziyade çalışma alanları arasındaki farktan (beta çeşitlilik) kaynaklandığı tespit edilmiştir. Farklı süksesyonal evreleri temsil eden her bir çalışma alanının, gama çeşitliliğe farklı katkılarının olduğu görülmüştür. Çalışma alanları arasında saptanan yüksek benzerlik değerleri, üç yıl önce yanmış alanda daha yaşlı alanlarda bulunan türlerin yarıdan fazlasının bulunuyor olması ve vejetasyonun toplam örtüşünün yangın sonrası üçüncü yılda % 50'ye, altıncı yılda ise % 80'e ulaşmış olması, bu bölgede yangından sonra otosüksesyon sürecinin işlediğini göstermiştir.Yangın sonrasında türlerin örtüş değişimi dinamiklerini belirleyen en önemli etkenin sahip oldukları rejenerasyon stratejileri olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, rejenerasyon stratejine dayanan fonksiyonel grup sınıflandırmasının, yangın sonrası dinamikleri, büyüme şekli ve yaşam şekline dayananlarına göre daha iyi açıklayabildiği ortaya konmuştur. Bireysel türlerin yangın sonrası örtüş değişimi dinamikleri açıklanırken bu türlerin birçok yaşam öyküsü özelliğinden faydalanılmıştır. Bu yaşam öyküsü özelliklerinden ömür uzunluğu, sürgün verme kapasitesi, tohum çimlenme davranışı ve büyüme hızı, bu türlerin dinamiklerini belirleyen en önemli özellikler olarak öne çıkmıştırBu çalışmanın sonuçları, Akdeniz ekosistemlerinde gerçekleşen yangın sonrası süksesyonun tür, kommünite ve peyzaj düzeylerinde çok boyutlu olarak ele alınmasının, yangın sonrasında vejetasyonun alansal ve zamansal dinamiklerini anlamada daha faydalı olacağını ortaya koymuştur. Bu tez çalışması, Akdeniz Havzası için geliştirilen vejetasyon dinamiği modellerine de farklı bir coğrafyadan yangın sonrası örtüş değişimi konusunda veri sağlayarak katkıda bulunabilecektir.