Bursa’daki Kentsel Koruma Faaliyetlerinin Koruma Kurul Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi (1955-2012)
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Neriman Şahin Güçhan
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: İngilizce
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Türkçe Öz:
Korumada teorik, yasal ve örgütlenmesel süreç araştırmacılar tarafından
yaygın bir şekilde çalışılmıştır; ancak, Türkiye’deki koruma faaliyetlerinin tescil uygulamaları ve koruma imar planı ile beraber restorasyon projeleri belgeleme ve yayınlanması yetersizdir. Herhangi bir envanter bulunmadığı
gibi koruma ve restorasyon faaliyetleri hakkında sürekli yayınlarda mimari
ve kentsel korumanın uygulama süreçlerini tariflemekte yetersizdir. Bu bilgi
eksikliği restorasyon projelerini değerlendirmeyi ve eksikliklerinden ders
çıkarabilmeyi zorlaştırmaktadır.
Türkiye’deki pek çok tarihi kent içerisinde Bursa, Osmanlı İmparatorluğu’nun
ilk başkenti ve 19. yüzyıldan beri kültürel mirasını koruma bilinciyle kararlar
alan bir şehir olarak öne çıkmaktadır. Belediye başkanları gibi yerel
yöneticiler ve farklı kurumlar koruma kararlarında olumlu etki bırakmışlardır.
Yine de koruma faaliyetleri ve Bursa’da alınan kararların sebepleri üzerine
bir bütüncül çalışma ya da yorum bulunmamaktadır.
viii
Böylesi bir durumda, bu araştırmanın amacı tarihi şehir Bursa’da Koruma
Kurulları’nın (GEEAYK, TKTVKYK ve BKTVKBK) aldığı koruma karar
ve uygulamalarının saptanması, analizi ve değerlendirmesini yapmaktır.
Böylece, Bursa’da koruma faaliyetlerinin kronolojik bir sınıflandırması
yapılarak 19. yüzyıldan itibaren şehrin koruma tarihinin -ancak son 60 sene
üzerine odaklanarak- bir tarifinin yanı sıra değişen yasal düzenlemeler ve
yerel yönetimlerin uygulamalardaki etkisi ortaya koyulmakadır.
Ayrıca, bu araştırmadan elde edilen sonuçların, yakın zamanda UNESCO
Dünya Miras Alanları’ndan biri olarak seçilen Bursa’nın kültürel mirasının
sürdürülebilirliği için gelecekteki kararlara ve uygulamalara katkıda
bulunması amaçlanmaktadır.
İngilizce Abstract:
Theoretical, legal and organizational processes in conservation have been widely studied by scholars; however, conservation activities -such as listing procedures and applied conservation plan together with restoration projects in Turkey are poorly documented and published. There are not enough inventories of any kind and literature, such as periodicals on conservation and restoration work, remain mostly inadequate in defining the practical processes of architectural and urban conservation. This lack of information makes it difficult to evaluate restoration projects and determine their shortcomings from which lessons could be learned. Among numerous historic towns in Turkey, Bursa comes out as a town where conscious decisions were made to preserve its cultural heritage since midth of the 19th century, while being inhabited since 2nd century BC and becoming the first capital city of Ottoman Empire. Governors, mayors and various local institutions emerge as having a sustained positive influence of conservation decisions. However, as yet, neither a holistic research nor an interpretation exists concerning the conservation activities and the driving forces behind those decisions made in Bursa. In this concept, the aim of this research is to analyze and evaluate conservation decisions taken by the Conservation Councils (GEEAYK, TKTVKYK and BKTVKBK) and their applications in the historic town of Bursa, since 1955. Thereby, chronological classification of urban conservation activities as well as roles of changing legislations and local authorities in applications have been studied, in order to assess the conservation history in Bursa. It is aimed that the results of this dissertation will contribute to form the basis of future proper decisions and applications for the conservation and sustainability of cultural heritage in Bursa, as being accepted as one of the UNESCO World Heritage Sites recently.