MERNİS ile Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması'nın Karşılaştırılması Yoluyla Türkiye'deki Doğum Kayıt Sisteminin Tamlığının ve Zamanlılığının Hesaplanması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Nüfus Etütleri Enstitüsü, Nüfus Bilimi A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Alanur Çavlin
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: İngilizce
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Demografik göstergeleri hesaplamak için gereken güvenilir demografik
verilerin edinilmesi sivil kayıt sisteminin tamlığına, kapsayıcılığına,
geçerliliğine ve
zamanlılığına bağlıdır. Devletin bireyi tanıması doğum kaydı ile
başladığından, doğum
kayıt sisteminin tamlığı, kayıt sisteminin kalitesini değerlendirmek
için önemlidir.
Kayıtların tamlığı, Türkiye'nin yüzyılı aşkın süreli kayıt sistemi
süresince gelişmiş
olsa da, kayıt verisi görece az çalışılmıştır.
Bu çalışma doğum kayıt sisteminin, Türkiye, oğlan ve kız doğumlar, genç
anne
doğumları ve 5 bölgedeki doğumlar için güncel tamlığını ve zamanlılığını
belirlemeyi
amaçlamıştır. Bu amaçla, MERNIS doğum kayıt bilgisi, TNSA-2013 doğum
kaydı
sonuçlarıyla karşılaştırılarak kullanılmıştır. 2009-2015 yılları için
kayıtsız nüfus
hesaplanmış, mevcut kayıt bilgileri aracılığıyla da geç kayıtlılık
tahmin edilmiştir.
Doğum kayıt sisteminin tamlığı ve zamanlılığı, 2015 sonu itibarıyla
Türkiye ve ilgili
alt nüfus için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Sonuçlar, kız doğumların,
adölesan anne
doğumlarının ve Doğu'da meydana gelen doğumların, oğlan doğumlara,
yetişkin anne
doğumlarına ve Doğu dışındaki bölgelerde gerçekleşen doğumlara kıyasla
daha düşük
tamlığa zamanlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Doğu'daki
doğumların ve
genç anne doğumlarının kayıt tamlığı ve zamanlılığı ortalamadan anlamlı
olarak düşük
bulunmuştur. Kayıtsız çocukların büyük bir kısmını doğum kaydı
yapılmadan ölen
çocuklar oluşturmaktadır. 2015 sonu itibariyle Türkiye'nin 5 yaş altı
doğum
kayıtlarının tamlığı ve zamanlılığı sırasıyla %98,9 ve %95,4 olarak
hesaplanmıştır.
Bu çalışmanın bulguları, Türkiye'nin 2009'dan bu yana tamlığı ve
zamanlılığının
geliştiğini göstermektedir. Doğu'daki doğumlar ve adölesan anne
doğumları için
iyileştirmeye ihtiyaç olmakla beraber, Türkiye için doğum kayıtları
kabul edilebilir
gözükmektedir. Ayrıca, doğumların hastanelerde tek bir sistemle kayıt
ettirilmesi iyileştirmeleri hızlandırabilir. Burada tanıtılan yöntem,
güncel veri mevcut olduğunda,
gelecek yılların doğum kaydı tamlığını hesaplamak için kullanılabilir.