GÜNDE TEK YA DA ÇİFT YAPILAN AKUT YÜKSEK ŞİDDETLİ ARALIKLI EGZERSİZİN PLAZMA IL-6, BDNF VE OSTEOKALSİN SEVİYELERİNE ETKİSİ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Rekreasyon Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Şükran Nazan Koşar
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Aktitiz Güngör, S. Günde Tek ya da
Çift Yapılan Akut Yüksek Şiddetli Aralıklı Egzersizin Plazma IL-6, BDNF ve
Osteokalsin Seviyelerine Etkisi.
Hacettepe Üniversitesi
Sağlık Bilimleri Enstitüsü Spor Bilimleri ve Teknolojisi Programı, Yüksek
Lisans Tezi, Ankara, 2021. Günde tek seans egzersize kıyasla çift
seans egzersiz; performans ve sağlığın geliştirilmesine dair metabolik
adaptasyonları daha fazla arttırabilmektedir. Enerji, karbonhidrat ve yağ
metabolizmasının düzenlenmesinde önemli rol oynayan interlökin-6 (IL-6),
beyinden türevli nörotrofik faktör (BDNF) ve osteokalsin (OC)’nin akut
egzersizle arttığı bilinmekle beraber günde çift seans yüksek şiddetli aralıklı
egzersize yanıtları henüz bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı, günde tek ya da
çift seans yapılan akut yüksek şiddetli aralıklı egzersizin (YŞAE) plazma IL-6
ve ilişkili olduğu BDNF ve karboksillenmemiş osteokalsin (ucOC) yanıtlarına
etkilerini karşılaştırmaktır. Çalışmaya düzenli antrenman yapan 20 erkek dayanıklılık
(koşu, bisiklet ve triatlon) sporcusu katılmıştır. Katılımcılar randomize çapraz
tasarımla en az 72 saat ara ile tek ve çift YŞAE uygulamasına katılmıştır. Çift
YŞAE günü (YŞAE-Ç) 3 saat ara ile günde iki kez, tek YŞAE günü (YŞAE-T) ise
günde bir kez YŞAE uygulanmıştır. Bisiklet ergometresinde maksimal oksijen
tüketiminin %100’ü şiddetinde 10x1 dk (60 Watt’ta 75 sn aktif
toparlanma periyodları ile) protokolü kullanılmıştır. YŞAE-T ve YŞAE-Ç’nin ikinci
YŞAE uygulamasından hemen önce ve hemen sonra 10 ml venöz kan alınarak plazma
IL-6, BDNF ve ucOC değerleri immünosorbent test (ELISA) yöntemi kullanılarak
belirlenmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde Tekrarlayan Ölçümlerde İki
Faktörlü Varyans Analizi kullanılmıştır. Akut YŞAE, IL-6, BDNF ve ucOC
seviyelerini anlamlı düzeyde artırmıştır (p<0,001). Ancak, YŞAE’nin günde
tek ya da çift kez yapılması IL-6 (YŞAE-T: %31,04, YŞAE-Ç: %33,90; p=0,642) BDNF
(YŞAE-T: 236,01, YŞAE-Ç: 216.68; p=0,384) ve ucOC (YŞAE-T: %51,02, YŞAE-Ç: %37,18;
p=0,439) seviyelerini benzer düzeyde arttırmıştır. Sonuç olarak, günde çift
seans YŞAE uygulaması, tek seans YŞAE uygulaması ile kıyaslandığında IL-6, BDNF
ve ucOC yanıtları üzerinde benzer bir etki sağlamaktadır. Böylece çift YŞAE
uygulaması, tek YŞAE uygulamasının IL-6, BDNF ve ucOC düzeylerine etkisinin tekrarlanmasını
sağlayarak bu moleküllerdeki akut artışın sağladığı metabolik faydalardan gün
içinde iki kez faydalanılmasına fırsat sunar.