İnmeli bireylerde fonksiyonel hedef varlığının kas aktivasyonu ve hareket yörüngeleri üzerine olan etkilerinin incelenmesi

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Muhammed Kılınç

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu araştırma inmeli bireylerde omuz elevasyonuna eklenen fonksiyonel hedef varlığının kas aktivasyonları ve hareket yörüngeleri üzerine etkisini incelemek amacıyla planlandı. Araştırmaya yaş ortalaması 55,22±6,47 olan 18 inmeli birey ve yaş ortalaması 50,92±11,00 olan 14 sağlıklı birey dâhil edildi. Bireylerin üst ekstremite kas tonusu Modifiye Ashwort Ölçeği, bilişsel durumları Standardize Mini Mental Test, üst ekstremite fonksiyonel durumları ise Fugl Meyer Üst Ekstremite Değerlendirmesi ile değerlendirdi. Değerlendirmelerden sonra hazırlanmış düzenek karşısında bireylerin önce 60° sonra 90° kol elevasyonu yaparak ellerini karşıdaki düzenek seviyesine getirmeleri istendi. Aynı zamanda bireylerin 60° omuz elevasyonu yaparken üst trapez (UT), ön deltoid (AD), biseps braki (BB) ve triseps braki (TB) kaslarından eş zamanlı elektromiyografi ölçümü alındı. Ardından karşılarında bulunan raf sistemine su şişesi yerleştirilerek bireylerden suyu içmek için kollarını kaldırıp şişeye uzanmaları istendi ve ölçüm tekrarlandı. Aynı prosedür 90° omuz elevasyonu için de tekrarlandı. Ölçümler alınırken eş zamanlı olarak kinematik analiz yapılarak, hareket yörüngeleri takip edilip, omuzun açısal hızı analiz edildi. Araştırma sonucunda inmeli bireylerin yaptıkları özellikle 90° omuz elevasyonuna fonksiyon yüklendiği koşulda, fonksiyon olmadığı duruma göre UT, AD ve BB kasların aktivasyon başlangıç sürelerinin daha erkene kaydığı bulundu (p<0,05). İnmeli bireylerin sağlıklı bireylere kıyasla 60° ve 90° omuz elevasyonlarında UT, AD ve BB kas aktivasyon seviyelerinin daha yüksek; 60° omuz elevasyonunda fonksiyon yokken TB, 90° elevasyonda ise fonksiyon yokken UT, BB, fonksiyon varken ise TB kaslarının kasılma sürelerinin ise daha geç olduğu bulundu (p<0,05). Araştırmamızın sonuçları inmeli bireylerde fonksiyon yüklendiği koşulda kasların normale yaklaşacak şekilde daha erken kasılmaya başladıklarını ve bazı kaslarda aynı aktivitede daha az efor harcayarak aktiviteyi tamamladıklarını göstermiştir. Harekete fonksiyon yüklenmesinin kasların daha normal zamanlama ve açısal hız ile harekete katıldığını göstermiş, dolayısıyla fonksiyon temelli egzersiz yaklaşımlarının tercih edilmesinin hastanın kazanımlarının daha fazla olmasını sağlayacağını desteklemiştir.