FLORYA [Carduelis chloris (L., 1758); AVES]’NIN BATI PALEARKTİK BÖLGE’DEKİ COĞRAFİ VARYASYONU VE BAZI BİYO-EKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Zafer Ayaş
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
İki ana bölüm halinde planlanan bu çalışmanın birinci bölümünde, floryanın (Carduelis chloris) Batı Palearktik Bölge’deki dağılımı incelenmiş, habitat ve besin tercihleri, yıllık populasyon dalgalanmaları ve bazı üreme parametreleri, Çamlıdere- Ankara’da düzenli olarak yürütülen populasyon gözlemleri ve sayımlarıyla 2006- 2007 yıllarında izlenmiştir. Bir yıl sonunda elde edilen veriler, Çamlıdere florya populasyondaki birey sayısının yıl içerisinde dalgalanma gösterdiğini ortaya koymuştur. Türün Türkiye’yi de içerisine alan Batı Palearktik Bölge’deki dağılımının ise, mevsime bağlı olarak değiştiği ve uygun habitatlarca şekillendirildiği gözlenmiştir. Üreme parametrelerine ilişkin olarak, floryanın üreme dönemi süresince iki defa kuluçka yaptığı bulunmuştur. Nisan ayı ortalarında başlayan ilk kuluçkaya ait yavru uçuşlarının mayıs sonunda, haziran ayı ortalarında başlayan ikinci kuluçkaya ait yavru uçuşlarının ise temmuz ayı sonunda olduğu görülmüştür. Üreme dönemi boyunca floryaların, büyük tohumlar ile meyvelerin özellikle etli kısımlarıyla beslendikleri ortaya konmuştur. İkinci bölümde, floryanın seçilen altı dış morfolojik karakter açısından sergilediği vücut büyüklüğüne yönelik varyasyon örüntüsü, coğrafi ve çevresel değişkenler ile ilişkilendirilerek değerlendirilmiş, ekocoğrafi kurallardan Bergmann ve Allen Kuralları test edilmiştir. Bunun için, Türkiye sınırları içerisindeki sekiz farklı bölgeden toplanmış erkek bireylere ait 78 örnek ile Batı Palearktik Bölge’deki 23 farklı populasyondan toplanmış erkek bireylere ait 176 müze örneği kullanılmıştır. Morfolojik karakterlerin çok değişkenli analizle bir arada değerlendirilmesi sonucunda, florya populasyonları için bölgeler arasında varyasyon olduğu görülmüştür. Ancak tek yönlü varyans analizi ve çok değişkenli kümeleme analizi sonuçlarına göre, populasyonlar arasındaki seçilen karakterlere dayalı farklılaşmaların, floryanın dağılım alanı içerisinde tartışılan alt tür örüntüsüne uyum göstermediği bulunmuştur. Analizler, Türkiye için ise iki farklı desen ortaya koymuştur. Floryanın Batı Palearktik Bölge’de, vücut büyüklüğünün göstergesi olarak ele alınan tarsus karakteri açısından Bergmann Kuralı’na, gaga karakteri açısından ise Allen Kuralı’na uyum göstermiş olduğu da saptanmıştır. Batı Palearktik Bölge’de florya populasyonlarının seçilen karakterler açısından iki yönlü varyans analizi ile testi, kullanılan karakterler açısından eşeysel dimorfizme yönelik önemli bir fark olmadığını ortaya koymuş, Türkiye için yapılan değerlendirmeler de bu durumu doğrulamıştır.