Farmasötik Uygulamalarda Yaygın Kullanılan Nanoyapıların Toksisitesinin Değerlendirilmesi: Geleneksel Derleme

Creative Commons License

ACAR E. H., BUCURGA Ü.

Literatür Eczacılık Bilimleri Dergisi, cilt.12, sa.1, ss.43-53, 2023 (TRDizin)

Özet

Nanoteknoloji kavramının hayatımıza girmesiyle nanomalze- meler pek çok farkl ı sektörde, farklı uygulamalarda kendine yer bul- maya başlamıştır. Boyutlarının nano ölçekte olmas ı bu yapılara aynı malzemenin makro formundan daha farklı ve üstünlüklü özellikler ka- zandırır. Farmasötik/tıbbi uygulama alanları da nanoyapıların bu özel- liğinden faydalanarak konvansiyonel yöntemlerin k ısıtlarını aşmayı amaçlamıştır. Bu kapsamda nanoyap ılar etkin tedavi, te şhis, görüntü- leme gibi amaçlarla kullan ılmaya başlanmıştır. Özellikle ilaç ta şıyıcı nanosistemlerin umut verici yap ılar olduğu belirlenmiştir. Ancak bu yapıları özel kılan değişken ve modifiye edilebilir fizikokimyasal özel- likleri aynı zamanda bu yapıların toksik etkisini öngörülemeyen yönde ve oldukça değişken bir ölçekte etkilemektedir. Bu derleme çal ışması kapsamında güncel literatür verilerinin de ğerlendirilmesi ile farmasö- tik uygulamalarda yaygın kullanılan nanoyapıların belirlenmesi, bu ya- pılar için rapor edilmi ş toksisite verilerinin derlenmesi, belli s ınıftaki nanoyapılar için yayg ın toksik etkinin belirlenmesi amaçlanm ıştır. Ancak kullanılan nanoyapıların çeşitliliği, nanopartikül elde edilme ve karakterizasyon yöntemlerinin standart olmaması, nanopartiküllere özel olarak tanımlanmış ve uluslararası kabul görmüş standart test yöntem- lerinin bulunmaması gibi nedenlerle farklı çalışma verilerini ortak bir parametre özelinde değerlendirmek ve ilgili nanoyapılar için belli bir fi- zikokimyasal özelliğe ya da diğer bir değişkene bağlı olası toksik etkiyi genellemek mümkün olmamıştır. Bununla birlikte; incelenen literatür verileri farmasötik uygulamalarda organik, inorganik ve karbon-temelli çok sayıda farklı nanopartikülün çalışmalara konu olduğunu; toksisite değerlendirmesi yapılan nanopartiküller için toksik etki tespit edilen durumların toksisite belirlenmeyen durumlardan daha fazla olduğunu; nanoyapıların toksisitesini değerlendirmenin ise zor ve kritik olduğunu göstermiştir. Dolayısı ile nanofarmasötiklerin güvenli kullan ımı için; uluslararası ve ulusal otoriteler taraf ından nanoyapılar özelinde stan- dart elde etme, karakterizasyon ve toksisite test yöntemleri belirlen- melidir. Bu standartlara ba ğlı kalınarak daha detayl ı ve çe şitli çalışmalar yürütülmelidir.
Nowadays nanomaterials have started to find a place for themselves in many different sectors/applications. The nanoscale sizes give these structures different and superior properties than the macro form of the same material. Pharmaceutical/medical applica- tion areas also aimed to overcome the limitations of conventional methods by taking advantage of nanostructures. Within this contex, nanostructures have been used for effective treatment, diagnosis and imaging purposes. Especially nano drug delivery systems have been identified as promising structures. However, the variable and modi- fiable physicochemical properties also affect the toxic effects of them in an unpredictable way, on a highly variable scale. Within the scope of this review study, it was aimed to determine the nanostructures commonly used in pharmaceutical applications, to compile the tox- icity data reported for these structures, to determine the common toxic effect for certain classes of nanostructures. However, due to the diversity of nanostructures used, the non-standardization of nanoparticle production-characterization methods, and the lack of internationally accepted standard test methods it was not possible to generalize the possible toxic effects. With this; The reviewed litera- ture data shows that many different organic, inorganic and carbon- based nanoparticles are the subject of studies in pharmaceutical applications; For the nanoparticles for which toxicity evaluation was made, the cases in which toxic effects were detected are more than the cases in which no toxicity was determined; showed that it is dif- ficult and critical to evaluate the toxicity of nanostructures. There- fore; Standardization, characterization and toxicity test methods should be determined by international/national authorities for nanos- tructures and more detailed, various studies should be carried out by adhering to these standards.