Nükleer ve Radyolojik Tehlikelerin Afet Yönetimi Çerçevesinde Değerlendirilmesi


Creative Commons License

Doğan A., Kalkan N., Korkmaz M., Doğruluk M.

2. Uluslararası Mesleki Bilimler Sempozyumu, 26 - 29 April 2018, vol.1, pp.288-289

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • Volume: 1
  • Page Numbers: pp.288-289

Abstract

 Radyoaktivitenin keşfedilmesinden bu yana radyasyon ve radyoaktif maddeler yaşamımızın birçok farklı alanında kullanılmaya başlamıştır. Günümüzde radyoaktif kaynaklar başta enerji üretimi olmak üzere endüstri, tıp, güvenlik ve araştırma gibi birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak radyoaktivite, canlıların özellikle insanların hayatını olumsuz etkileyecek sonuçlara da neden olabilmektedir. Nükleer ve radyolojik tehditler, nükleer malzemelerin (uranyum, plütonyum vb.) parçalanması (fisyon) veya iki atomun birleşmesi (füsyon) halinde açığa çıkan enerjiden yararlanılarak gerçekleştirilen; yıkıcı basınç dalgasının, öldürücü radyasyonun ve yüksek ısının açığa çıktığı durumları ifade eder. Nükleer bir patlama; kuvvetli bir ışık, ısı ve basınç dalgasının ortaya çıktığı ve havayı, suyu ve yüzeyleri kirletecek radyoaktif maddelerin kilometrelerce etrafa yayıldığı bir durumu ifade eder. Radyoaktif maddelerin çevreye yayılması oluşabilecek kitlesel tehlikeler arasında ilk sırada yer almaktadır. Bu yayılım, genellikle radyoaktif gaz ve parçacık bulutları ile karakterize edilir. Çevredeki tüm canlıları etkileyebilecek böylesi bir olayda en büyük tehditlerden biri civarındaki canlıların ve özellikle insanların radyasyon bulutunun etkilerine maruz kalmasıdır. Bu gibi olumsuz etkiler bulutta veya yerde depolanan radyoaktif parçacıklardan kaynaklanabilir, aynı şekilde radyoaktif maddelerin solunması ve besinlere karışmış olanların tüketimi ile sonuçlanabilir. Afet olarak tanımlanacak böyle bir duruma hazırlıklı olma, olası zararları tahmin etme ve zarar azaltıcı önlemler alma gibi aşamaların, afet yönetiminin temel ilkeleri arasında yer aldığı bilinmektedir. Öte yandan nükleer ve radyoaktif tehlikelerin oluşmasının nedenleri arasında, nükleer tesislerin bulunduğu bölgelerde oluşabilecek doğal afetlerin (büyük depremler ile bu depremlere dayalı olarak oluşan tsunami vb.) büyük bir payı olduğu bilinmektedir. Nitel doküman analizi olarak yapılan bu çalışmada nükleer ve radyoaktif tehlikelerin canlılar üzerindeki etkileri ele alınmış, uluslararası ölçekte yaşanan nükleer olaylar, depremin neden olduğu nükleer tehlikeler ve koruma sistemleri değerlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye'de nükleer tehlikelere kaşı oluşturulan kurumsal yapı ve bu yapıyla bütünleşik olarak çalışan erken uyarı sistemlerinin etkinliği, afet yönetimi kapsamında incelenmiştir.