Uyarılmış Pluripotent Kök Hücrelerden ve Kordon Epitel Hücrelerinden Türetilen Timüs Epitel Benzeri Hücrelerin Moleküler ve Fonksiyonel Karşılaştırması

Aerts Kaya F. S. F. (Yürütücü), Yurdakul G., Karahan A., Şeker M. E., Deren Ö., Çağan M.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Y.Lisans, 2026 - 2027

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Y.Lisans
Başlama Tarihi: Ekim 2026
Bitiş Tarihi: Ekim 2027

Proje Özeti

Bu tez çalışması kapsamında insan kaynaklı hücreler kullanılarak in vitro T hücre farklılaşmasını ve olgunlaşmasını destekleyebilecek fonksiyonel bir timik epitel hücre (TEC)-benzeri kültür sistemi geliştirmek amaçlanmaktadır. Var olan in vitro T hücre farklılaşma modellerinin büyük ölçüde fare stromal hücrelerine dayanması ve insan timüs mikroçevresini yeterince yansıtamaması sorununa odaklanılmaktadır. Bu kapsamda, insan göbek kordon astarı epitel hücrelerine (cord lining epithelial cell, CLEC) lentiviral aktarım ile NOTCH1 aktivasyonu sağlayan DLL4 transgeninin ifadesini sağlayarak, “yönlendirilmiş” timik epitel benzeri hücrelere (directed thymic epithelial like cells, dTEC) farklılaştırılması; ayrıca uyarılmış pluripotent kök hücrelerden (induced pluripotent stem cells, iPSC) definitif endoderm, anterior foregut endoderm ve farengeal endoderm basamaklarını içeren ardışık bir farklılaşma protokolü ile doğrudan “indüklenmiş” timik epitel benzeri hücrelerin (induced thymic epithelial like cell, iTEC) elde edilmesi planlanmaktadır. Elde edilen dTEC ve iTEC hücreleri, timik epitel kimliğiyle ilişkili moleküler belirteçler açısından karşılaştırılması ve devamında insan hematopoietik kök/progenitör hücreleri (hematopoietic stem and progenitor cells, HSPC) ile ko-kültüre alınarak NOTCH1 sinyal aktivasyonu ve T hücre soyuna yönlendirme kapasiteleri değerlendirilmesi planlanmaktadır.