Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu olan ebeveynlerinin evlilik doyumu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHARREM KOÇ
Danışman: Özlem Haskan Avcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı olan çocukların ebeveynlerinin evlilik doyumu, bakım yükü, ebeveynlik stresi, ebeveyn tükenmişliği ve algılanan sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkinin ortaya konulması ve ebeveynlerinin bakım yükünü ölçmek amacıyla Bakım Yükü Ölçeği'nin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya çocuğu Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı almış toplam 596 ebeveyn katılmıştır. Araştırma kapsamında ölçek geliştirme için elde edilen verilerin analizi için Mplus ve SPSS paket programları; tasarlanan modelin test edilmesi için Jamovi istatistik programı kullanılmıştır. Ölçek geliştirme çalışmalarında Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi; cinsiyete göre evlilik doyum puanları arasındaki farkı belirlemek için bağımsız örneklemler için t-testi; bakım yükü, ebeveynlik stresi ve ebeveyn tükenmişliği ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin aracı rolünü belirlemek için ise GLM Mediation Modeli kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular Bakım Yükü Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Ayrıca çalışmadan elde edilen bulgulara göre katılımcıların cinsiyetine göre evlilik doyumu puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı; evlilik doyumu ile bakım yükü, ebeveynlik stresi ve ebeveyn tükenmişliği arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu; evlilik doyumu ile algılanan sosyal destek arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Son olarak algılanan sosyal desteğin evlilik doyumu ile bakım yükü, ebeveynlik stresi ve ebeveyn tükenmişliği arasında aracı rolünün olduğu bulgusu elde edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda araştırmacılara, psikolojik danışmanlara ve politika yapıcılara önerilerde bulunulmuştur. Anahtar sözcükler: otizm spektrum bozukluğu, evlilik doyumu, bakım yükü, ebeveynlik stresi, ebeveyn tükenmişliği, algılanan sosyal destek