Nöronal farklılaşma sürecinde perinöronal kılıf elemanlarının incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA NAZLI ESKİCİ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): DİDEM DAYANGAÇ ERDEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hücre dışı matrisin özelleşmiş bir yapısı olan perinöronal kılıf (PNK), merkezi sinir sistemindeki nöronların gövdesini ve proksimal nöritlerini çevreler. Temel elemanları hyaluronan ve proteoglikan bağlayıcı protein 1 (HAPLN1), aggrecan (ACAN) ve tenascin-R (TNR) proteinleridir. Nöritogenez hatalarının görüldüğü hastalıklarda bu genlerin ekspresyonlarının azalması ve oluşturdukları PNK yapısının bozulması, bu genlerin nörit uzama sürecinde etkili olabileceğini düşündürmüştür. Ayrıca nöritogenez sürecinde bazı hücre dışı matris elemanlarının rol oynadığı bilinmektedir. Bu çalışma ile nörona farklılaştırılan PC12 hücreleri kullanılarak nörit uzama sürecinde HAPLN1, ACAN ve TNR'nin RNA ve protein düzeyindeki ifadelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Farklılaşma öncesi (0.gün) ve farklılaşmanın 3, 5 ve 7. günlerinde hücreler, qRT-PCR ve western blot yöntemleri kullanılarak RNA ve protein düzeyinde incelenmiştir. HAPLN1 mRNA ifadesinde farklılaşmamış duruma kıyasla 5. günde 1,7 kat (p<0,05) ve 7. günde 2,9 kat (p<0,001) artış, proteinde ise 5. günde 0,3 kat (p<0,05) ve 7. günde 0,2 (p<0,01) kat azalış saptanması HAPLN1'in nörit farklılaşma sürecinde etkili olabileceğini ve sentezden hemen sonra hücre dışına salgılanabileceğini düşündürmektedir. TNR mRNA ve protein ifadesinin farklılaşma sürecinde değişmediği saptanmıştır. ACAN mRNA düzeyinin qRT-PCR ile kantite edilemeyecek kadar bazal bir seviyede olduğu ancak protein düzeyinde 5. günde 2,7 kat (p<0,05) ve 7. günde 3,7 kat (p<0,001) artış olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, PNK elemanları arasında en fazla posttranslasyonel modifikasyonlara uğrayan protein olan ACAN'ın farklılaşmanın daha ileriki dönemlerinde hücre dışına salgılandığını düşündürmektedir.