Gelenekteki değişim ve keçecilik sanatı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Halk Bilimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HACER NURGÜL BEGİÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NEBİ ÖZDEMİR
Özet:Bir topluma farklı kimlik kazandıran ve onu diğerlerinden ayıran en önemli özelliklerin başında "gelenekleri" gelmektedir. Gelenekler, toplumların birbirlerini etkilemesiyle kendilerine özgü bir yapıya sahip olurlar. Gelenekler ihtiyaçlardan doğan ve uzun yıllar uygulanarak sürdürülen derin alışkanlıklardır. Bir geleneğin oluşması ve sürdürülmesi için birçok etken rol oynar. Diğer taraftan, kendisini zorlayan gelişmeler içerisinde değişime uğramakta direnen gelenekler zaman içerisinde yok olur gider. Değişime uyum gösterenler ise, toplumla birlikte yaşamaya devam eder. Bu bağlamda, Türkler de tarih boyunca kendilerine has geleneklerini oluşturmuşlardır. Bu oluşumda göçebe yaşamdan yerleşik yaşama geçiş çok etkili olmuştur. Gelenekteki değişim olgusuna paralel olarak keçecilik sanatı da başta ihtiyaçlardan doğmuş, toplumun ihtiyaçlarına göre şekillenmiş, yaşamın birçok alanında kullanılmıştır. Keçenin, ustaların maharetli ellerinde ihtiyacın giderilmesinin yanı sıra, süslenerek sanat ve estetik yönü de öne çıkarılmıştır. Geleneksel keçecilik sanatının tarihsel süreçteki konumu, uygulanması, toplumdaki yeri, onu oluşturan şartlar, değişimine sebep olan etkenler, nedenleri, değişim sonucu aldığı biçim, uygulayanların süreçteki değişimleri ve günümüzdeki durumunun tespiti çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmada geleneksel keçecilik sanatının tarihsel süreci, geleneğin ustaları ve yetişme süreçleri, sürdürülebilirlik bağlamında geleneğin diğer kuşaklara aktarılması, keçecilikte kullanılan hammadde ve malzemeler, yapım teknikleri, motif ve renkler, ürünler ve bunların tarihsel süreçteki değişimleri ile geleneksel Keçecilik sanatının değişimine neden olan faktörler incelenmiştir. Tez çalışmasında yerli ve yabancı kaynaklardan konuyla ilgili tarama yapılmış, geleneğin ustaları ile mülakat ve gözlem yolu kullanılmıştır. Öncelikle konu ile ilgili kitap, makale, bildiri, doktora ve yüksek lisans tezleri ile her türlü yazılı kaynak değerlendirilmiştir. Daha sonra saha çalışmasına geçilmiş ve geleneksel keçecilik sanatının sürdürüldüğü bölgelerden seçilen geleneksel keçe ustalarıyla mülakatlar ve gözlemler yapılmıştır. Böylece tarihsel süreçteki durumuyla günümüzdeki keçecilik sanatının durumu birlikte değerlendirilmiştir. Geleneksel keçecilik sanatının toplumsal yaşam biçimimizdeki değişimler ve diğer etkenlerle birlikte değişim ve dönüşüme uğrayarak devam ettiği gözlenmiştir. Böylece ürünlerde, yapım tekniğinde, ustaların yetişme ve yetiştirme yöntemlerinde, cinsiyette, ham madde ve kullanılan araçlarda, icra ortamında ve talep edenlerde devam eden bir değişimin gerçekleştiği görülmüştür. Çalışma sonucunda, sürdürülebilirliğin en önemli şartının değişim ve dönüşüm olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler Gelenek, Sanat, Değişim, Usta, Keçe, Keçecilik