Türkiye'nin İç Batı Anadolu bölümü Cantharidae (Insecta: Coleoptera) familyası üzerinde araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜGE ÖZDEMİR
Danışman: Mahmut Kabalak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Türkiye'nin İç Batı Anadolu Bölümü (Afyonkarahisar, Denizli'nin Kuzeydoğusu, Kütahya ve Uşak illeri) Cantharidae familyası üzerinde araştırmalar yapılmıştır. 2019 yılı Mayıs-Ekim, 2021 yılı Mart-Ekim ve 2022 yılı Mart-Ekim ayları genelinde 1414 lokalitede toplam 166 günlük saha çalışmaları yapılmış ve toplamda 1249 birey toplanmıştır. 2 altfamilya ve 6 cinse ait 21 tür (3'ü endemik) tespit edilmiştir. Cantharinae altfamilyasından 5 cinse ait 19 tür, Malthininae altfamilyasından ise 1 cinse ait 2 tür tespit edilmiştir. Bu türlerden 11'i çalışma alanı için ilk kayıt özelliğinde olup, 2 tür Türkiye'ye endemiktir. Belirlenen türlerin sinonimleri, lokalite bilgileri, Türkiye'deki ve Dünya'daki yayılışları verilmiştir. Çalışmada saptanan türler sistematik, faunistik, ekolojik özellikleri ve zoocoğrafik kompozisyonları açısından değerlendirmeleri yapılmış ve tartışılmıştır. Sistematik değerlendirmeler ve tartışmalarda, 21 türe ait genel morfolojik özellikler tanımlanmış ve fotoğrafları çekilmiştir. Erkek bireyi tespit edilen 18 türe ait erkek üreme organı fotoğraflanmış, tanımlanmış ve mevcut literatürdeki çizimler, fotoğraflar ve tanımlamalar ile karşılaştırılmış ve tartışılmıştır. Bu çalışmada ilk kez 18 türün erkek üreme organının taramalı elektron mikroskop fotoğrafları verilmiş ve stereo mikroskop ile görülemeyen morfolojik yapılar incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Cantharis (s.str.) marginiventris, C. (s.str.) terminata ve Rhagonycha (s.str.) kronbladi (endemik) ve R. (s.str.) lignosa türlerinin erkek üreme organıyla ilgili mevcut literatürde detaylı bir bilgi bulunamamıştır. Bu çalışma ile ilk kez bu dört türün, erkek üreme organlarının tanımlamları ve fotoğrafları verilmiştir. Faunistik değerlendirmede, saptanan tür sayıları, türlerin cinslere, altfamilyalara ve çalışma alanı illerine göre dağılımları verilmiştir. Ekolojik değerlendirmelerde, türlerin birey sayıları, toplanma ayları, toplandıkları lokalitelere ait yükseklik ve hava sıcaklığı aralıkları belirlenmiş ve tür çeşitlilikleri Brillouin çeşitlilik indeksi kullanılarak analiz edilmiştir. Cins düzeyinde toplanma yükseklikleri ve hava sıcaklıkları arasında ayrı ayrı istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olup olmadığı varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Bu ekolojik değerlendirmeler sonucunda, toplanma ayı olarak Mayıs, toplanma yükseklik aralığı olarak 1101-1300 m ve toplanma sıcaklığı aralığı olarak 15,1-20,0°C'de tür çeşitliliğinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Toplanma yükseklikleri ve toplanma hava sıcaklıkları aralıklarına göre cinsler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ekolojik niş modellemesi kullanılarak Cantharis (s.str.) rustica türünün uygun habitatları ve olası iklim değişikliklerinin bu habitatlar üzerinde gelecekteki olumlu veya olumsuz etkileri değerlendirilmiştir. Zoocoğrafik değerlendirmeler kısmında ise İç Batı Anadolu bölümünün Cantharidae faunası Palaearktik bölgenin altbölgeleri ve Türkiye'nin coğrafi bölgeleriyle karşılaştırılmıştır. Çalışma alanının Cantharidae faunası, Palaearktik bölgenin Doğu Avrupa ve Güney Avrupa altbölgelerinin faunasıyla en yüksek benzerliği göstermiştir. Tespit edilen türler Türkiye'nin coğrafi bölgeleriyle karşılaştırıldığında ise en fazla İç Anadolu bölgesi ile yakınlık gösterdiği tespit edilmiştir.