Video yardımlı torakoskopik cerrahi (VATS) yapılan hastalarda paravertebral blok ile serratus anterior plan bloğunun postoperatif analjezik etkinliğinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi (Türkçe), Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA ÇAKMAK
Danışman: Murat İzgi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çakmak R. Video Yardimli Torakoskopik Cerrahi (Vats) Yapilan Hastalarda Paravertebral Blok İle Serratus Anterior Plan Bloğunun Postoperatif Analjezik Etkinliğinin Karşılaştırılması, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Tezi. Ankara, 2026. Video yardımlı torakoskopik cerrahi (VATS), cerrahiye bağlı stresin ve postoperatif ağrının azaltılmasını sağlayan 1990'larda, öncelikle akciğer kanseri cerrahisinde torakotomiye alternatif bir yaklaşım olarak ortaya çıkan minimal invaziv bir cerrahi işlemdir. VATS yapılan hastalarda ağrı yönetimi; ameliyat sonrası pulmoner ve kardiyak komplikasyonları azaltabileceği için torakotomide olduğu kadar önemlidir. Paravertebral blok ve serratus anterior plan bloğu sistemik analjeziklerin yanında VATS yapılan hastalarda multimodal analjezinin bir parçası olarak sıklıkla kullanılır. Serratus anterior plan bloğu (SAPB), latissimus dorsi kası ile serratus anterior kası arasında yer alan torakodorsal sinir, toracicus longus siniri ve torakal 2-9 arasındaki spinal sinirleri hedefleyen, torakal cerrahilerde son zamanlarda uygulanan, etkinliği gösterilmiş bir gövde bloğudur. Paravertebral blok (PVB) ise paravertebral boşlukta yer alan interkostal sinirleri hedef alan bir blok yöntemi olup deneyim gerektiren ve komplikasyon riski daha yüksek olan bir bloktur. Bu çalışma, genel anestezi altında VATS yapılan hastalarda, SAPB ile PVB'nin postoperatif analjezik etkinliğini, opioid tüketimini ve bloğa bağlı komplikasyonları karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı tarafından yürütülen bu prospektif randomize kontrollü çalışmaya, akciğer kanseri ön tanısıyla genel anestezi altında elektif VATS planlanan 129 hasta dahil edilmiştir ancak verilerin toplanması ve düzenlenmesi aşamasında; 6 hasta hastanede ibuprofen olmaması,2 hastada Hasta kontrollü analjezi (PCA) çalışmaması, 1 hasta Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) tanısı nedeniyle tedaviye uyum gösterememesi, 1 hastada ise cerrahi komplikasyon yaşanması nedeniyle totalde 10 hasta analiz dışı bırakılmıştır. Çalışma, 119 hasta ile tamamlanmıştır. Hastalar postoperatif analjezi sağlamak amacıyla randomize olarak SAPB veya PVB gruplarına ayrılmış olup postoperatif 1., 3., 6., 12. ve 24. saatlerdeki Vizüel Analog Skala (VAS) skorları, morfin tüketim miktarları, kurtarıcı analjezik kullanımı varlığı ve komplikasyon varlıkları kaydedilmiştir. Gruplar arasında demografik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. İstirahat halindeki postoperatif VAS skorları, tüm zaman dilimlerinde gruplar arasında benzer bulunmuştur (p>0.05). Toplam opioid tüketimi ve morfin-tramadol eşdeğerliği açısından gruplar arasında anlamlı fark gözlenmemiştir (p=0.299); ancak yapılan alt grup analizinde, orta-şiddetli ağrısı (VAS ≥ 4) olan hastalarda; postoperatif 1. ve 6. saatlerde SAPB grubunun opioid tüketiminin, PVB grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (sırasıyla p=0.020 ve p=0.007). Her iki grupta da bloklara bağlı majör bir komplikasyon gözlenmemiştir. Bu bulgulardan yola çıkarak Serratus Anterior Plan Bloğu, VATS uygulanan hastalarda postoperatif analjezi sağlamada Paravertebral Blok kadar güvenli ve etkili bir alternatiftir. Genel hasta popülasyonunda her iki blok benzer ağrı kontrolü ve opioid tüketimi sağlasa da; şiddetli ağrı yaşayan hastalarda PVB, muhtemel visseral blokaj etkinliği sayesinde erken postoperatif dönemde daha üstün bir analjezi sağlayarak kurtarıcı analjezik ihtiyacını azaltmaktadır. Anahtar Kelimeler: Paravertebral blok, serratus anterior plan bloğu, VATS, postoperatif analjezi, opioid tüketimi.