Alburnus (Teleostei: Cyprinidae) cinsi üzerine morfometrik ve filogenetik araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH MANGIT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SEDAT VAHDET YERLİ
Özet:Alburnus cinsinde türler arası ve tür içi varyasyonların morfometrik ve genetik analizler ile ortaya konulması bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Farklı havzalardan elde edilen 13 türe ait metrik ve meristik ölçümler gerçekleştirilmiştir. Klasik morfometrik ölçümlere dayalı morfometrik analizlerin yanısıra yer imi tabanlı geometrik morfometrik analizler gerçekleştirilmiştir. Morfometrik analizlerden sonra, 10 türe ait 42 bireyden elde edilen sitokrom oksidaz I genine ait sekans dizileri, GenBank'tan alınan benzer dizilerle beraber analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, geometrik morfometrinin Alburnus cinsi içerisinde tür ayrımında başarılı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Geometrik morfometrinin, karşılaştırmalı analizlerin sonuçlarına göre grup atamalarında klasik morfometriden daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Klasik morfometri ölçümleri arasında bulunan ve PC2, PC3 ve PC4'e anlamlı derecede katkıda bulunan göz çapı uzunluğunun geometrik morfometrik analizlere ek olarak ölçülmesinin bu analizlerin grup atama başarısını arttıracağı tespit edilmiştir. Filogenetik analizler kapsamında cinse ait 28 takson, Squalius anatolicus (Bogutskaya, 1997)'un dış grupluğunda analiz edilmiştir. Analiz edilen bu örneklere göre Alburnus cinsinin monofiletik olduğu ve dört soy hattı altında incelenebildiği gözlenmiştir. Analiz edilen türlerden Alburnus mossulensis (Heckel,1843)'in sitokrom oksidaz I gen bölgesi ilk kez bu araştırma ile ortaya konmuş ve Alburnus tarichi (Güldenstädt, 1814)'nin kardeş grubu olduğu belirlenmiştir. Önceki çalışmalarda Alburnus kotschyi (Steindachner, 1863) ile sinonim olduğu belirtilen Alburnus adanensis (Battalgazi, 1944)'in karşılaştırmalı analizler gerçekleştirilinceye kadar geçerli olarak kabul edilmesinin doğru olacağı düşünülmektedir. Alburnus attalus (Özuluğ ve Freyhof, 2007) ve Alburnus battalgilae (Özuluğ ve Freyhof, 2007)'nin Alburnus chalcoides (Güldenstädt, 1772) grubundan ayrı olduğu fakat kendi aralarındaki ayrımın çok net olmadığı tespit edilmiştir. Sitokrom oksidaz I gen bölgesinin Alburnus volviticus (Freyhof ve Kottelat, 2007), Alburnus vistonicus (Freyhof ve Kottelat, 2007), Alburnus istanbulensis (Battalgil, 1941) ve Alburnus carinatus (Battalgil, 1941) içinde herhangi bir çözümleme yapamadığı ve bu türlerin Alburnus chalcoides'in varyasyon sınırları arasında olabileceği tespit edilmiştir. Son olarak, Alburnus orontis (Sauvage, 1882) ile sinonim olarak bildirilen Alburnus escherichii (Steindachner, 1897) ve Alburnus nasreddini (Battalgil, 1943) türlerinin ise geçerli türler olduğu sonucuna varılmıştır.