An optimality theoretic analysis of focus in Turkish
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Dilbilimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EMRE YAĞLI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): EMİNE YARAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diller arası bakış açısıyla, iletişimsel içeriğe sahip önermeler sözdizim, sesbilim ve edimbilimin birçok biçiminde algılanır ve yorumlanır ve bu da Bilgi Yapısı'nın (BY) yapısal algılanışını sağlar. Bir bilgi yapısı birimi olarak yeni bilgiyi veren öge konumundaki odak, farklı yaklaşımlar getirilerek ele alınmaktadır. Odağın ve bilgi yapısının açıklanışında (i) sözdizimsel, (ii) bürünsel ve (iii) sözdizim-sesbilim arayüzü yaklaşımları benimsenerek getirilen bu betimlemeler, dilbilgisi çerçevesinde birbirleri ile çatışma içerisindedir.Türkçenin bilgi yapısı üzerine alanda verilen çalışmalar, odağın (i) konumu ve (ii) algılanışı bakımından tartışmaya sahiptir. Odağın konumu üzerindeki tartışmalar, odağın eylem önünde mi yoksa eylem öncesinde mi gerçekleştiğini içermektedir. Odağın algılanışına yönelik getirilen tartışmalar ise odak algılanışında sözdizim, sesbilim ya da sözdizim-sesbilim arayüzünden hangisinin daha baskın olduğuna yöneliktir. Alanda Türkçenin bilgi yapısı üzerine verilen çalışmalarda ortaya çıkan bu tartışmaları incelemelerle değerlendirmek amacıyla bu çalışmada En Uygunluk Kuramı (EUK) benimsenmiştir. Bu bakıma alanda Türkçenin dilbilgisi temelinde verilen konum ve algılanış betimlemeleri, çalışmada ele alınan evrensel ve ihlal edilebilir sınırlılık içerikleri olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, sınırlılık etkileşimini Türkçenin sözdiziminde incelemek amacıyla her bir (i) özne odak, (ii) nesne odak, (iii) eylem odak ve (iv) tüm odak durumları için altı farklı sözcük dizilişi denenmiştir. Daha belirgin bir şekilde belirtmek gerekirse, bu dizilimler ne- soru yapıları ile gelen dar ve geniş odak bağlamlarında ele alımış ve odak algılanışına yönelik betimlemeler getirilmiştir. EUK'yi alanda verilen çalışmalar bağlamında ele alarak sözdizim, sesbilim ve sözdizim-sesbilim arayüzünde sınırlılık tabanlı EUK incelemesi gerçekleştirilmiş ve bu da sınırlılık aşamasının elde edilmesini sağlamıştır. Tüm bunlara ek olarak çalışma, Türkçe gibi ÖNE dizilişli bir dile odak algılanışına yönelik tipbilimsel bir betimleme getirmiştir.Çalışma Türkçenin bilgi yapısına bilimsel bir yaklaşım getiren EUK çerçevesini temel aldığından dolayı inceleme sonuçları, odak algılanışına yönelik ileride gerçekleştirilecek kuramsal ve deneysel çalışmalara olanak sağlamaktadır.