Bireylerin ön ödemeli konut satın alma eğilimleri, ön ödemeli konut satışlarına ilişkin bilinç ve bilgi düzeyleri ve karşılaştıkları sorunlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA GÜNGÖR ÖZÇELEBİ
Danışman: Zeynep Çopur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, bireylerin ve ailelerin konut ve ön ödemeli konut satın alma eğilimlerinin, ön ödemeli konut satışına ilişkin hak ve yükümlülükleri konusunda bilgi ve bilinç düzeylerinin ölçülmesi, elde edilen bulgular çerçevesinde sektörün ve bu tür konut edinim sözleşmelerine ilişkin işleyişin anlaşılması, bireyleri ve aileleri koruyucu tedbirlerin alınabilmesi ve daha iyi uygulamalar için öneri geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, ön ödemeli konut satış sözleşmelerinin hukuki durumunun ortaya konularak, yargı kararları ve uygulamada karşılaşılan sorunlar ışığında geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulması hedeflenmiştir. Bu itibarla, anket formu Hacettepe Üniversitesi akademik ve idari personeline çevrim içi olarak uygulanmış, ön ödemeli konut satın alan ve almayan katılımcılara Instagram, Facebook ve Whatsapp gibi sosyal medya araçları aracılığıyla, ön ödemeli konut satın alanlara ise bunlara ek olarak Türkiye Konutla Dolandırılan Hak Sahipleri Platformu aracılığıyla ulaşılmıştır. Ön ödemeli konut alan 349 kişi, ön ödemeli konut satın almayan 408 kişi olmak üzere toplam 757 kişiye ait 39 soruluk anket verisi analize dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında katılımcılar hakkında genel bilgiler, katılımcıların konut sahipliğine, konut ve ön ödemeli konut satın alımına, ön ödemeli konut satışına ilişkin bilgi ve bilinç düzeylerine, ön ödemeli konut satın alan katılımcıların satın alma tecrübelerine ilişkin bulgular ortaya konulmuştur. Değişkenlerin istatistiksel analizleri kategorik değişkenler için tablo özelliklerine göre Pearson ki-kare ya da Fisher'in kesinlik testi ile incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bilgi ve bilinç düzeylerinin puanlandığı durumlarda ise farklılıklar parametrik varsayımlarda bağımsız t testi ya da ikiden fazla grubun bulunduğu durum için tek yönlü ANOVA testi ile incelenmiştir. Parametrik varsayımların sağlanmadığı durumlarda iki gruplu değişkenler için Mann Whitney-U testi ve ikiden fazla grubu olan değişkenlerde ise Kruskal Wallis testi ile incelenmiştir. Çalışmaya katılanların %51.0'i erkek, %49.0'u kadın olup, ön ödemeli konut satın almayı düşünenlerin oranı sadece %24.0, ön ödemeli konut satın almış olanların oranı ise %46.1'dir. Katılımcıların bilgi ve bilinç düzeylerine bakıldığında orta düzeyde olanların önde geldiği anlaşılmıştır. Ön ödemeli konut satış sektörünün işleyişinde sorun olduğunu düşünenlerin oranı %72.8'dir. Katılımcıların %45.2'si sorunun kaynağının yasal düzenlemeler, %37.6'sı ise müteahhitler olduğunu düşünmektedir. Ön ödemeli konut satın alanların %77.6'sı bir daha kesinlikle ön ödemeli konut satın almayı düşünmediğini, pişman olduğunu belirtmiştir. Konutun teslim edilmemesi katılımcıların ön ödemeli konut satın alma tecrübelerinde yaşadıkları en önemli mağduriyet olarak karşımıza çıkmaktadır. Katılımcıların cinsiyetleri ile ön ödemeli konut sektörüne ilişkin bilgi düzeyleri arasında ve ön ödemeli konut satın alan ve almayan bireylerin bilgi düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Araştırma sonuçları göz önünde bulundurularak ve literatürde yer alan çalışmalar dikkate alınarak mevzuata ve uygulamaya ilişkin öneriler çalışmanın sonuç ve öneriler bölümünde sunulmuştur.