Geç Neolitik Dönemde Güney Kafkasya yerleşim modelleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AZHDAR BABAZADE
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): YİĞİT HAYATİ ERBİL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlunun biyolojik ve kültürel evrim sürecindeki önemli basamaklardan birini yaklaşık M.Ö. 10000-5000 yıl öncesini tanımlayan Neolitik Dönem oluşturmaktadır. "Devrim" ya da "Evrim" olarak da tanımlanan bu dönemde, yerleşik yaşamdan evcilleştirmeye, alet üretimindeki uzmanlaşmadan ritüel uygulamalara kadar insan yaşamında köklü değişimler meydana gelmiştir. İnsan yaşamındaki bu değişimlerin nasıl ve neden olduğuna yönelik soruların büyük bir kısmı Yakın Doğu'da sürdürülen araştırmalarla açıklanmıştır. Ancak, bölgelerarası kültürel ilişkilerin ortaya konmasında Kafkas Bölgesi'ndeki verilerin yeterince dikkate alınmadığı görülmektedir. Son yıllarda Güney Kafkasya Bölgesi'nde oldukça geniş alanlarda araştırmalar yapılmış olmasına rağmen kronolojik ve terminolojik sorunlardan dolayı arkeolojik verilerin yeterince değerlendirilemediği anlaşılmaktadır. Bu sebeple bölgenin Neolitik tanımlaması, yerleşim modelleri ve arkeolojik veriler kapsamında ele alınması yeterince mümkün olamamaktadır. Bu tez çalışmasında son araştırmalar kapsamında, ideolojik kaygılardan uzak ve yeni bilimsel tekniklerle araştırılan Güney Kafkasya'daki Geç Neolitik süreci tanımlamak ve bu süreçte karşımıza çıkan yerleşim modellerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Çalışma yöntemi açısından Güney Kafkasya Bölgesi coğrafi olarak kendi içinde Orta Kura Havzası ve Aras Havzası olmak üzere iki bölgeye ayrılarak ele alınmış ve her iki bölgede en iyi araştırılan yerleşimler seçilerek incelenmiştir. Bölgenin iki ayrı alanda incelenmesi, coğrafi, iklimsel ve bitki örtüsü koşullarının farklılığı göz önüne alınarak özellikle düşünülmüştür. Böylece farklı coğrafyaya sahip ama aynı bölge içinde yer alan yerleşimlerin benzer ve ayrıldığı noktalar ile coğrafyanın yerleşim modellerine olan etkisinin anlaşılması amaçlanmıştır. Çevre ve yerleşenlerin ilişkisi, Orta Kura Havzası için Aruchlo arkeolojik merkezi özelinde incelenirken, Aras Havzası için Kamil Tepe ve Aknashen arkeolojik merkezleri özelinde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda yerleşim modelleri dikkate alınarak Güney Kafkasya Neolitikleşme sürecini etkileyen iç ve dış faktörlerden hangisinin birincil rol oynadığına dair bir tespite gidilmiştir.