Biyosidal etkili sentetik peptitlerin etkinliğinin ve stabilitesinin artırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA ÖZKURT

Danışman: Ömür Çelikbıçak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gıda, hayvan ve insan sağlığını korumak amacıyla patojenlere karşı yoğun bir şekilde kullanılan antibiyotikler, zamanla kalıntı, antibiyotik dirençliliği ve nörolojik hasarlara yol açarak çevre ve insan sağlığını tehdit etmektedir. Bu sorunların çözülmesi amacıyla araştırmacılar insan ve çevre sağlığı için tehdit oluşturmayan doğal çözümlerin arayışına yönelmiştir. Antimikrobiyal Peptitler (AMP), doğal olarak bitki ve canlı bünyesinde var olan yapılardır ve sentetik olarak da sentezlenip üretilmesi mümkün olan amino asit zincirleridir. AMP'ler bakteri, virüs, mantar, parazit gibi patojenlere etki etmekte ve ölümlerine neden olmaktadır. Katı Faz Peptit Sentezi (SPSS) yönteminin son yıllarda hızlı bir şekilde gelişmesi ile AMP'ler üzerinde gerçekleştirilen çalışmalar da hız kazanmıştır. SPPS yöntemi standart prosesler içerisinde yüksek verimde ve oldukça hızlı bir şekilde sentetik peptit sentezine imkân sağlamaktadır. Çalışmada SPPS yöntemi kullanılarak üç adet peptit sentezlenmiştir. Antikoksidiyal özelliğe sahip PW-2 peptiti ve bu peptitin diziliminde modifikasyonlar yapılarak elde edilen PW-KC ve KP-M peptitleri sentezlenmiştir. Preparatif özelliğe sahip yüksek performans sıvı kromatografisi (HPLC) sistemi ile peptitlerin sentezi esnasında oluşan yan reaksiyon ürünleri saflaştırılmıştır. Elde edilen peptitlerin yapıları matriks yardımlı lazer desorpsiyon/iyonlaştırma uçuş zaman kütle spektrometresi (MALDI-TOF-MS) ile doğrulanmıştır. Sentezlenen peptitlerin Eimeria ookistleri üzerinde etkinliğini belirlemek için Eimeria Ookistlerine karşı antikoksidiyal etkinlik çalışmaları yapılmıştır. Gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda 1. saat, 3. saat, 24.saat ve 7.günde Eimeria ookistleri kantitatif fekal flotasyon metoduyla mikroskop altında sayılmıştır. Bu sonuçlara göre sentezlenen üç peptit içerisinden en yüksek antikoksidiyal etkinliğe sahip peptitin KP-M peptiti olduğu belirlenmiştir. Daha sonra KP-M peptitinin Püskürtmeli Kurutucu Sistemi (PKS) kullanılarak mikroenkapsülasyon işlemi gerçekleştirilmiş ve böylelikle KP-M peptitinin stabilitesi arttırılmıştır. Mikroenkapsülasyon ürününün çeşitli oranlarda seyreltilmiş çözeltisinin Eimeria ookistleri üzerine antikoksidiyal etkinlik testleri gerçekleştirilerek sonuçlar KP-M peptitinin sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar KP-M peptitinin mikroenkapsülasyon sonucunda stabilitesinin % 25,17 oranında arttığını göstermiştir.