Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk şiirinde Balkanlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHANUR GARAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ABİDE DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Balkan coğrafyası Türk edebiyatının romandan hikâyeye, tiyatrodan şiire hemen her sahasında geniş yer edinmiştir. 19. ve 20. yüzyılda Balkan topraklarında yaşanılan siyasi ve sosyal gelişmeler ışığında yüzlerce şiir kaleme alınmıştır. Özellikle bu vatan parçasının Osmanlı'dan koparılması sürecinde yaşanılan savaşlar, çıkarılan isyanlar ve kaybedilen topraklar pek çok şairin şiir dünyasında hususi bir yer teşkil etmiştir. İncelememizin geniş bir kısmını da savaş şiirleri oluşturmaktadır. "Savaş" başlığı altında incelenen şiirlerin konusu Kırım Savaşı ile başlatılmıştır. Zira Balkanlar'ın çözülme sürecini 1854-56 Kırım Savaşı'na kadar götürmek mümkündür. Ardından 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı, 1897 Türk-Yunan Savaşı, Girit Meselesi çerçevesinde şiirimize akseden Balkan imajının incelenmesi uygun görülmüştür. Coğrafyanın nihai kaderini belirleyerek Türk edebiyatında geniş yankı bulan Balkan Savaşları ise alt başlıklar halinde verilerek ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Nitekim şiirlerimizin dokusuna işleyen Balkan temi bu süreçle sınırlı kalmayacak, Balkan Savaşları sonrasında da kaybedilen toprakların acısı anlatılmaya devam edilecektir. I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarında Balkanlar, eserlere "hasret duyulan vatan" şekliyle konu olmuş ve tezimizde de bu bağlamda değerlendirilmiştir. Balkan coğrafyasının şiirimizdeki akisleri sadece "savaşlar" ekseninde yer almamıştır. "Balkan tabiatı" ve "Balkan toplumu" konularında eserler olması sebebiyle bu başlıklar altında da tetkikler yapılmıştır. "Balkan tabiatı" ekseninde yazılan şiirlerde coğrafyanın tabii güzelliklerinin tasviri yapılmış ve şairlerin anılarında yer kaplaması üzerinde durulmuştur. "Balkan toplumu" başlığı altında ise Balkan kadınlarının güzelliğini anlatan şiirler ve Balkanlı olup Osmanlı'nın siyasi hayatında önemli görevlerde bulunan devlet adamlarını ve mebusları konu edinen eserler incelenmiştir. Görüldüğü üzere Balkan toprakları stratejik konumu, siyasi çehresi, tabiat manzaraları haricinde Balkanlarda doğmuş büyümüş kişiler aracılığıyla da şairlerimizin ilgisini çekmiştir. Tezimizde Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk şiirine yansıyan yönleriyle Balkan coğrafyası "tarih, coğrafya ve insan" ekseninde bütüncül bir bakışla yorumlanmaktadır. Anahtar Sözcükler Türk şiiri, Balkan, Kırım Savaşı, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı, 1897 TürkYunan Savaşı, Girit, Balkan Savaşları, Balkan tabiatı, Balkan toplumu