Farklı klinik candida suşlarının çeşitli malzemeler üzerinde oluşturdukları biyofilmlerin ve bu biyofilmler üzerine etkisi olan farklı bitkisel maddelerin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLCAN ŞAHAL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): IŞIL SEYİS BİLKAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan vücudunda zarar görmüş çeşitli dokuların ve organların yerini alan veya destekleyen biyomateryaller ile ilgili karşılaşılan en önemli sorun; biyofilm ilişkili enfeksiyonlardır. Bu enfeksiyonlara karşı yeni stratejiler geliştirilmesi, biyomateryal kullanan kişilerin yaşam kalitelerini artırmaya yardımcı olacaktır. Bu çalışmada, yüksek seviyede biyofilm oluşturan Candida türlerinin biyomateryal ilişkili biyofilm oluşumlarına karşı mücadele edilmesi hedeflendi. Bu bağlamda, Candida türlerinin biyofilm oluşumları saptandı ve yüksek seviyede biyofilm oluşturan Candida türlerine karşı en etkili olan antifungal ilaçlar belirlendi. Ardından farklı biyomalzemeler üzerindeki biyofilm oluşum seviyeleri belirlenen Candida türlerinin, biyofilm oluşumları üzerine, bazı bitkisel maddelerin antibiyofilm etkileri incelendi. Sonuçlarımıza göre; çoğu Candida cinsi suşun; C. tropicalis ve C. parapsilosis oldukları ve bütün Candida suşlarının vajen materyali ile kadın hastalardan en yüksek oranlarda izole edildikleri belirlendi. Yüksek seviyede biyofilm oluşturan Candida cinsi suşların ise; C. tropicalis, C. glabrata, C. orthopsilosis ile C. parapsilosis türlerine ait oldukları ve vajen, trakeal aspirat, idrar ile balgamdan, diğer materyallere kıyasla daha yüksek oranda izole edildikleri saptandı. Yüksek seviyede biyofilm oluşturan Candida türlerinin antifungal ilaçlara karşı duyarlılıklıkları incelendiğinde; en etkili antifungalin; 5-Flusitosin olduğu görüldü. İlave olarak; bütün yüksek seviyede biyofilm oluşturan C. glabrata ve C. parapsilosis suşlarının, Amfoterisin B antifungaline karşı da duyarlı oldukları gözlenirken, tüm yüksek seviyede biyofilm oluşturan Candida türlerinin, en yüksek oranda direnç gösterdikleri antifungaller; Itrakonazol ve Vorikonazol olarak saptandı (%88). Yüksek seviyede biyofilm oluşturan Candida suşlarının farklı malzemeler üzerinde biyofilm oluşumları incelendiğinde; C. tropicalis T26 suşunun, polietilen malzemesi (θw:71±5) üzerinde; C. tropicalis V89 suşunun teflon malzemesi (θw:96±10) üzerinde; C. tropicalis İ71 suşunun ise teflon ve polietilen malzemelerinin her ikisi üzerinde birden, cam malzemeye (θw:22±5) kıyasla daha yüksek seviyede biyofilm oluşturdukları saptandı. Esansiyal yağların Candida türlerine karşı etkileri incelendiğinde; Hollanda'dan temin edilen limonotu yağının, bütün Candida türlerine karşı düşük konsantrasyonda en etkili antifungal yağ olduğu gözlendi. İlave olarak, Türkiye'den ve Hollanda'dan temin edilen her iki limonotu yağının birden, bütün Candida türlerinde biyofilm inhibisyonlarına yol açtıkları saptandı. Bunlardan farklı olarak, limon ve tarçın yağlarının, C. parapsilosis türünde; kimyon yağının ise; C. glabrata ile C. parapsilosis türlerinde biyofilm oluşumu artışına neden oldukları gözlendi. Çalışmamızın devamında, idrardan izole edilen C. tropicalis İ71 suşu ile vajenden izole edilen C. tropicalis V89 ve C. parapsilosis V92 suşlarının biyofilm oluşumlarının; %8 limonotu yağı ile kaplanmış silikon-lastik malzemesi üzerinde 24 saatlik inkübasyon sonunda azaldıkları saptandı. Yüksek seviyede biofilm oluşturan C. tropicalis İ71 suşunun; yüksek adhezyon hızına (j0:353±19 cm 2.s 1); daha hidrofobik özelliğe (θw:54°) ve kendisinden daha düşük biyofilm oluşturan C. glabrata T17 suşuna göre ( 7.5±0.5 mV) daha yüksek negatiflikte zeta potansiyaline sahip olduğu ( 13.8±0.8 mV) gözlendi. İlave olarak, her iki limonotu yağı ile limon ve kimyon yağlarının; C. tropicalis İ71 suşunun polietilen, cam ve teflon malzemeleri üzerindeki biyofilm oluşumunu inhibe ettikleri gözlendi. Tarçın yağının ise, aynı suşun cam üzerindeki biyofilm oluşumunu artırdığı saptandı. Çalışmamızın son aşamasında; flow chamber sistemi kullanılarak biyofilm oluşturması sağlanan C. tropicalis İ71 suşunun 24 saatlik biyofilmleri, 30 μl/ml limonotu yağı ile 1ml/dakika akış hızıyla yıkandı ve yıkama esnasında Optikal Koherans Tomografisi ile yapılan gerçek-zamanlı incelemeler; söz konusu biyofilmlerin yapısında parçalanmalar ve kopmalar meydana geldiğini gösterdi. Anahtar Kelimeler: Antibiyofilm, Antifungal İlaçlar, Biyomalzemeler, Candida Türleri, Esansiyal Yağlar