Yukarı Fırat Havzası Beyi Emîr Taharten

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRAH KILINÇ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): RESUL AY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, M. 1379 yılında Erzincan'da emîrlik makamına oturan Taharten ve onun kurmuş olduğu Erzincan beyliğinin tarihini ele almaktadır. Anadolu tarihinin önemli simalarından biri olan Emîr Taharten, uzun bir mücadeleden sonra Erzincan, Erzincan Akşehir'i, Erzurum, Kemah, Tercan, Çemişgezek, Bayburt, Şarkî Karahisar ve Koyulhisar'ı içine alan yerlerde söz sahibi olmuştur. Taharten'in M. 1403-1404 yılı kış aylarında ölmüş olduğu kabul edilirse, kendisi yirmi dört buçuk yıl iktidarda kalmıştır. O bu süre zarfında, kendi varlığını tehdit eden ve askerî bakımından kendisinden kat be kat güçlü rakipleriyle bir dizi mücadeleye girişmiştir. Onun M. 1379-1398 yılları arasındaki en kuvvetli rakibi, Eretna devletini ortadan kaldırıp Sivas merkezli kendi devletini kuran Kadı Burhaneddin idi. Aralarındaki çatışmanın esas nedeni ise her iki tarafın da Eretna devletinin eski topraklarına sahip olma düşüncesiydi. Taharten, Kadı Burhaneddin'in M. 1398 yılındaki ölümünden sonra çok daha güçlü bir rakiple karşı karşıya gelmişti. Bu rakip, Kadı Burhaneddin'in payitahtı Sivas'ı ele geçirmek ve Memluk devletinden de Malatya ve Divriği'ni almak suretiyle güneyden ve batıdan Erzincan beyliğini kuşatmaya alan Osmanlı sultanı Yıldırım Bayezid idi. Ancak iyi bir siyaset adamı olan Emîr Taharten, bu korkulu rakibi karşısında sırtını hâmisi Timur'a dayayarak iktidarını sürdürmek istemiş ve bunda da başarılı olmuştur. Tezimizin amacı, kaynaklarımızın izin verdiği ölçüde ve bu konuda yapılan araştırmaları da göz ardı etmeden, Emîr Taharten ve Erzincan beyliğini incelemektir. Daha açık ifade etmek gerekirse, siyasî-askerî bir kişilik olarak Emîr Taharten'in, XIV. ve XV. yüzyıllar Anadolu'sunda oynadığı tarihî rolü ortaya koymak ve bu manada önemini gözler önüne sermektir. Anahtar Sözcükler Emîr Taharten, Erzincan, Erzincan Beyliği, Kadı Burhaneddin, Sivas, Timur, Yıldırım Bayezid, Türkmenler