Özel Yetenekli ve Tanılanmamış 4. Sınıf Öğrencilerinin Okuduğunu Anlama Stratejilerinin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Sena Ataş
Danışman: Özlem Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada özel yetenekli ve tanılanmamış 4. sınıf öğrencilerinin hikâye edici ve bilgilendirici metinleri okurken kullandıkları okuduğunu anlama stratejileri nitel araştırma desenlerinden bütüncül çoklu durum çalışmasıyla incelenmiştir. Maksimum çeşitlilik amaçlı örnekleme yoluyla tanılanmamış üç zayıf okuyucu, tanılanmamış üç iyi okuyucu ve tanılanmış üç özel yetenekli okuyucu olmak üzere dokuz, 4. sınıf öğrencisi belirlenerek çalışma grubu oluşturulmuştur. Veriler sesli düşünme stratejisi ve görüşme yoluyla toplanmış, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen sesli düşün kartlarında üç hikâye edici ve üç bilgilendirici toplam altı okuma metni yer almıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, her üç grupta yer alan öğrenciler anlama sürecinde yüzeysel ve derin anlamaya yönelik çeşitlilik gösteren stratejiler kullanmışlardır. Her üç grubun strateji kullanımındaki çeşitlilik sesli düşün etkinlikleri yolu ile veri toplanmasında öğrencilerin aktif olmasıyla ilişkilendirilebilir. Tanılanmış özel yetenekli okuyucuların daha az sayıda derin anlamaya yönelik strateji ile karmaşık yapıları çözebilirken, tanılanmamış üç iyi okuyucunun okuduğu metinleri anlamlandırmak için zayıf okuyuculara göre daha fazla zihinsel süreç izledikleri, zayıf okuyucuların yüzeysel anlamlandırmada yeterlilik gösterirken, derinlemesine anlamlandırma konusunda istenen düzeyde başarı gösteremedikleri, karmaşık düşünme ve analiz etme eğilimi sergilemede tanılanmamış iyi okuyucuların gerisinde kaldıkları tespit edilmiştir. Metin türleri açısından stratejilerin kullanımı karşılaştırıldığında tanılanmış özel yetenekli üç okuyucunun hikâye edici ve bilgilendirici metin türlerinde okuma öncesi ve okuma sonrasında kullandıkları stratejilerin diğer grupların kullandığı stratejilerden üst düzey düşünmeye daha fazla hizmet ettiği tespit edilmiştir. Üç farklı grupta yer alan okuyucular okuyucu özelliklerine göre strateji kullanmayı tercih etmektedir, bu nedenle strateji kullanma nedenlerinin okuyucuların bireysel farklıklarıyla ilişkili olabileceği söylenebilir.