Türkiye kütüphanecilik ve bilgibilim literatürünün entellektüel haritasının çıkarılması: Bir yazar ortak atıf analizi çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi ve Belge Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLEDA DÜZYOL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): YAŞAR AHMET TONTA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Haritalama/görselleştirme ile bilimsel çalışma alanlarının entellektüel yapısı ve bilimsel iletişim özellikleri ortaya konmaktadır. Böylece belli bir alanda yapılan araştırmalarda en büyük etkiye sahip çalışmalar, en çok çalışılan alt alanlar, en fazla atıf alan yazarlar vb. gibi sorulara yanıt bulunabilir. Uluslararası literatürde haritalama ve görselleştirme çalışmalarının sayısında her geçen gün görülen artışa karşın, ulusal bazda yapılmış herhangi bir haritalama çalışması bulunmamaktadır.Bu çalışmada Türkiye Kütüphanecilik ve Bilgibilim literatürünün (1974-2009) haritalanması, böylece ulusal literatürde 1974-2009 yılları arasında en etkili yazarların ve konuların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda temel hipotez, ?Türkiye'deki Kütüphanecilik ve Bilgibilim literatürünün yazar ortak atıf analizi, bu alanda daha çok genel konularda araştırma yapıldığını göstermektedir? şeklinde oluşturulmuştur. Çalışmanın verileri Türkiye'de Kütüphanecilik ve Bilgibilim alanında 1974-2009 yılları arasında yayımlanmış lisans üstü tezler ve hakemli makalelerdir (toplam 678 yayın). Hipotezin testi için yazar ortak atıf analizi ve çok değişkenli istatistiksel yöntemlerden kümeleme analizi ve çok boyutlu ölçekleme analizi kullanılmıştır.Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular hipotezi destekler niteliktedir. Türkiye Kütüphanecilik ve Bilgibilim alanında 1974-2009 yılları arasında yapılan çalışmaların yazar ortak atıf analizi, bu alanda en yoğun olarak Halk Kütüphaneleri, Üniversite Kütüphaneleri, Elektronik Bilgi Hizmetleri gibi genel kapsamlı konularda çalışmalar yürütüldüğünü göstermektedir. Türkiye'de Kütüphanecilik ve Bilgibilim alanında yapılan çalışmalarda yüksek atıf alan yazar sayısı azdır. Atıflar genellikle yerli yazarlara yapılmakta ve atıfların çoğu tezlerden gelmektedir. Atıf sayısı ve ortak atıf sayısı çok yüksek olan bazı yazarların kümelerin belirlenmesinde aynı etkiye sahip olmadıkları görülmüştür. Uluslararası alanda Kütüphanecilik ve Bilgibilim araştırmaları için yapılmış benzer çalışmalarda en öne çıkan konuların bibliyometri ve bilgi erişim konuları olduğu görülmüştür. Ulusal alandaki yazarlar belli bir konuda uzmanlaşmaktan çok birçok konuda yazarak ulusal literatüre katkıda bulunmayı amaçlamışlardır.Bu çalışma, ortak atıf analizi ve görselleştirme çalışmalarının literatüre uygulanması ve yazar ortak atıf analizi ile elde edilecek sonuçları göstermesi açısından önem taşımaktadır. Yazar ortak atıf analizi ile elde edilen sonuçlar belli bir ülkede belli bir alan ya da tüm alanlar için uluslararası literatürde etkiye sahip olunan ya da geride kalınan konuları saptamakta kullanılabilir. Böylece ülke bazında araştırma-geliştirmeye ayrılan fonlar daha isabetli kararlara dayandırılarak dağıtılabilir.