Elektrik üretiminde kullanılan linyitin madencilik aşamasına ait yaşam döngüsü değerlendirmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERDA BAYRAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hatice Şengül
Eş Danışman: Merih Aydinalp Köksal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fosil enerji kaynaklarından olan kömürün dünya üzerinde yaygın olarak bulunması, fiyat istikrarı, nükleer santrallere karşı oluşan kamuoyu tepkisi ve yenilenebilir kaynakların yüksek maliyetleri gibi nedenlerle elektrik üretimindeki payının önümüzdeki iki on yılda değişmeyeceği öngörülmektedir. Türkiye'de son yıllarda gerçekleştirilen kömür arama çalışmaları sonucu önemli rezerv artışı elde edilmiş olması, elektrik üretiminde kömürün kullanımının önümüzdeki yıllarda artarak devam edeceğini desteklemektedir. Elektrik üretiminde kullanılan linyitin ağır metal emisyonu ve asidifikasyon olmak üzere önemli yaşam döngüsü etkileri bulunmaktadır. Bu etkiler arasında en fazla yoğunlaşılan ve bilinen etkiler yakma süreci kaynaklıdır. Maden sahalarında gerçekleştirilen madencilik ve kömür hazırlama faaliyetleri kaynaklı etkilere (büyük miktarlarda atık su, partikül madde, ağır metal oluşumu ve çok büyük ağır makinelerin çalıştırılması nedeniyle yoğun enerji kullanımı) ise daha az önem verilmektedir. Bugüne kadar uluslararası literatürde bu etkileri inceleyen birkaç çalışma bulunmakla birlikte, ulusal literatürde bu konuda gerçekleştirilmiş bir çalışma yoktur. Bu tez çalışmasında, kömürün sahadan çıkarılmasından termik santrale verilinceye kadar olan aşamalarına (madencilik, kömür hazırlama ve zenginleştirme ve taşıma) ait çevresel etkileri Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD) yöntemi kullanılarak incelenmiştir. İnceleme yapılırken Türkiye'deki termik santrallere kömür veren maden sahalarından temin edilen saha verileri ile çalışılmıştır. Arazi kullanımı potansiyeli için erozyon direnci, mekanik filtrasyon, yeraltı suyu birikimi ve biyolojik üretim olmak üzere dört adet indikatör hesaplanmıştır. İnceleme sonucunda seçilen etki kategorileri için etki sonuçları hesaplanmıştır. Çevreye etkilerin azaltılması için madencilik uygulamalarında bazı değişiklikler içeren iyileştirme senaryoları geliştirilmiş ve bu senaryolara göre elde edilen iyileştirme yüzdeleri hesaplanmıştır. Bu senaryolar; iş makinesi çalışma kapasitelerinin artırılması, yıkama prosesi atık suyunun susuzlaştırılması ve atığın geri kazanımı, biyodizel karışımlı yakıt kullanımı ve yolların sulanması gibi madencilik faaliyetlerinde uygulanabilir değişiklikleri içermektedir. Madencilik uygulamalarında gerçekleştirilecek bu değişikler ile % 12 (İnsan Sağlığı Kanser Oluşum Potansiyeli) ile % 60 (Su Kirliliği Toksisite Potansiyeli) arasında iyileştirme sağlanabilmektedir