Sistemik lupus eritematozus hastalarında bilişsel işlevlerin değerlendirilmesi ve bilişsel işlevler ile otoantikorlar ve beyin görüntüleme bulguları arasındaki ilişkinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TAHSİN ROLLAS

Danışman: ELÇİN ÖZÇELİK EROĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada nöropsikiyatrik sistemik lupus eritematozus (NPSLE) hastalarının bilişsel işlevler açısından değerlendirilmesi ve bilişsel işlevler ile otoantikorlar ve beyin görüntüleme bulguları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 24 NPSLE hastası ve 12 sağlıklı kontrol alınmıştır. Hastalar ve kontroller Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal 5. El Kitabı (DSM-5) için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (The Structured Clinical Interview for DSM-5® (SCID-5)) ile değerlendirilmiş, her iki gruba bilişsel test bataryası, volümetrik manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve difüzyon tensör görüntüleme (DTG) uygulanmıştır. Hasta grubundan anti-ribozomal P proteini için kan alınmıştır. Volümetrik MRG için voksel temelli morfometri, DTG için Tract-Based Spatial Statistics (TBSS) yöntemi kullanılmıştır. Uygulanan SCID-5 sonucunda tüm hastalara depresyon tanısı konmuştur. Çalışma sonucunda NPSLE grubunda dikkat, dil becerileri, yürütücü işlevler, görsel-uzamsal beceriler başta olmak üzere birçok bilişsel alanda anlamlı bozukluklar olduğu görülmüştür. Volümetrik ölçümlerde sağ subgenual anterior singulat korteks (sACC) ve serebellum hacimlerinin, DTG açısından karşılaştırıldığında sağ eksternal kapsülün fraksiyonel anizotropi (FA) değerinin hastalarda sağlıklı kontrollere göre anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır. Anti-ribozomal P proteini ve anti-ds DNA düzeyleri ile çalışma belleği, dikkat, yürütücü işlevler arasında negatif bir korelasyon olduğu gösterilmiştir. Kısa süreli belleği, çalışma belleğini, dikkati, bilgi işleme kapasitesini, yürütücü işlevleri değerlendiren bilişsel test sonuçları ile volümetrik MRG ve DTG bulguları arasında korelasyonlar saptanmıştır. Çalışmamız NPSLE'de sağ sACC ve serebellumdaki hacim kaybının ve sağ eksternal kapsülde beyaz cevher bütünlüğündeki bozulmanın bilişsel işlev kayıplarına eşlik ettiğini ve bilişsel işlevlerdeki bozulmanın otoantikor düzeyleri ile ilişkili olduğunu göstermiştir.