19. yy. Türk romanı kadın karakterlerinde narsist eğilimler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP SARE DİNÇKAL

Danışman: SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bireyin kendine duyduğu sevgiyle ilişkilendirilen narsisizm aslında bireyin kendini sevmemesinin, travmatik bir çocukluk geçirmesinin, öz değer, öz saygı ve öz güven eksikliğinin yaşanmasıyla, kabul görmemeyle ve kabul görmek adına büyüklenmeci bir yapının oluşturulmasıyla ilişkilidir. Kökeni Antik Yunan'daki Narcissus'tan gelen narsisizm, psikoloji alanındaki araştırmacılar tarafından birincil/ikincil, normal/patolojik, büyüklenmeci/kırılgan gibi sınıflandırmalara tâbi tutulmuştur. Son yıllarda narsisizmin cinsiyet ayrımına tâbi tutularak sınıflandırıldığı göze çarpmış, kadınlardaki narsisizm hakkında yeterince çalışma olmadığı fark edilmiştir. Bu araştırmada da hem literatürdeki bu eksikliğin giderilmesine katkı sağlanması amaçlanmış hem de edebiyat ve özellikle de roman üzerinden insan psikolojisinin tahlil edilebileceği gösterilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmadaki bir diğer ayırıcı yön ele alınan dönemdir. Modernleşmenin ilk izlerinin ve Batılılaşma hareketlerinin görüldüğü 19. yy. yalnızca toplumsal değil bireysel olarak da değişimlerin meydana geldiği bir dönemdir. Edebiyatın kapsamının bu dönemde değişmeye başlaması, kalıplaşmış mazmunların değil bireysel temaların ve hayatın içinden olayların anlatılması son derece önemlidir. İnsan psikolojisinin yazınsal olarak anlamlandırılmaya başlanıldığı 19. yy. kadının da edebiyata dâhil edilmesine olanak sağlamıştır. Kadının günlük yaşamı, erkeklerle ilişkisi, duyguları, hayalleri, beklentileri, travmatik yaşantıları ilk defa bu dönemde kurgusal dünyada yansıtılmıştır. Bu sebepten ötürü, bu araştırmaya dâhil edilen romanlardaki kadınlarda narsisizmi de gözlemlemek son derece mümkündür. Araştırma boyunca önce narsisizmin kökeninden, kavramsal gelişiminden, disiplinler arası yerinden psikolojiye girişinden, psikolojik kuramlar çerçevesinde gelişiminden bahsedilmiş, ardından kadınlardaki narsistik yapı anlatılmıştır. Bir sonraki bölümde ise narsisizmdeki cinsiyet olgusuna değinen ya da kadınlardaki narsistik özelliklerden bahseden araştırmalar sunulmuş, araştırmanın tasnif yöntemi belirlenmiştir. Sonrasında 19. yy. Türk romanı değerlendirilmiştir. Son olarak 19. yy. Türk edebiyatındaki incelemeye dâhil edilen romanların daha önceden belirlenen yöntemle tasnifi yapılmıştır.