Spor tırmanışçılarında alt ekstremite kas kuvveti, antropometrik özellikler, ağrı ve ayak biyomekaniğinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEBNEM GİZEM PEKTAŞ

Danışman: ŞULENUR YILDIZ

Özet:

Tırmanış sporunda duvar ve kaya üzerindeki yükselme hedefinde alt ekstremiteler ilerlemeyi sağlayabilmek açısından aktif olarak görev almaktadır. Spor tırmanış literatürü ise çoğunlukla üst ekstremite odaklı çalışmalardan oluşmaktadır. Bu çalışma kapsamında spor tırmanışçılarında alt ekstremite kas kuvveti, antropometrik özellikleri, ağrı durumu ve ayak biyomekaniği değerlendirilerek sporcu olmayan sağlıklı bireylerin verileri ile karşılaştırıldı. Çalışma grubuna 16 spor tırmanışçısı, kontrol grubuna 16 sağlıklı birey dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik bilgileri kaydedildi ve alt ekstremite uzunluk ve çevre ölçümleri, kas kuvveti ve ağrı değerlendirmeleri yapıldı. Ayak biyomekanik özellikleri kapsamında ayak postür indeksi, naviküler düşme testi ve halluks valgus açıları ölçüldü. Spor tırmanışçılarında ek olarak spor tırmanış geçmişi ve tırmanma alışkanlıkları sorgulandı. Değerlendirmeler sonucunda spor tırmanışçılarının alt ekstremite kas kuvvetleri kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p 0,05), spor tırmanışçıların bacak açıklığının daha fazla olduğu tespit edilmiş olup (p 0,05). Spor tırmanışının alt ekstremite kas kuvvetini artırırken sporun doğası gereği uzun süreli ve asimetrik yüklenmelere bağlı olarak alt ekstremite ağrısına sebep olduğu gösterildi. Ayak deformitesi risklerine sahip olmakla birlikte spor tırmanışının uzun dönem etkilerinin incelenmesi ve tırmanışçıların beceri seviyesine göre kategorize edilerek değerlendirmeye alınması önerilmektedir.