Demir Özlü'de nostalji

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇAĞLA KARAGÖZ

Danışman: SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Nostalji, geçmişe duyulan özlemin ötesinde bireyin zaman, mekân ve kimlik deneyimini yeniden kuran çok katmanlı bir bilinç biçimidir. Modern ve geç modern toplumlarda hızlanan zaman algısı, yerinden edilme ve aidiyet krizleri, nostaljinin yeniden anlam kazanmasına zemin hazırlar. Bu bağlamda çalışma, Türk edebiyatında nostaljinin anlatı üretimiyle kurduğu ilişkiyi incelemeyi ve özellikle Demir Özlü'nün metinlerinde nostaljinin bir yazı stratejisi olarak nasıl işlediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, Svetlana Boym'un nostalji kuramını temel alarak anı, günce ve mektup türlerine odaklanır. Bu türlerde nostaljinin belleği yeniden yapılandıran ve anlatıyı kuran bir mekanizma olarak işlediği görülür. Özlü'nün metinlerinde yazma edimi hatırlama süreciyle doğrudan iç içe geçer. Bu nedenle söz konusu türlerinde yazı geçmişin kaydından çok yeniden inşasına karşılık gelir. Bu bağlamda bellek seçici ve dönüştürücü bir yapı olarak işlev görür ve geçmiş deneyimler olduğu gibi aktarılmak yerine yeniden düzenlenir, yorumlanır ve çoğu zaman da idealize edilir. Özlü'nün sürgün deneyimi, kent yaşamı ve varoluşçu temaları üzerinden şekillenen yazını, nostaljik bilincin oluşumunda belirleyici rol oynar. Türkiye'den uzaklaşma ve çeşitli Avrupa kentlerinde yaşama deneyimi, yazarda geri dönme arzusunu etkilerken bir diğer yandan dönüşün imkansızlığı arasında sürekli bir gerilim alanı yaratır. İstanbul, Berlin, Paris ve Stockholm gibi kentler, aidiyet arayışının yoğunlaştığı anlatı alanları olarak değerlendirilir. Mekânlar, yalnızca coğrafi gerçeklikler değil belleğin yeniden kurduğu hafıza mekânlarıdır. Araştırma, nostaljinin bireysel yazın ile kurmaca arasındaki sınırları geçirgenleştirdiğini, zaman ve mekân algısını dönüştürdüğünü ve anlatı yapısını biçimlendirdiğini ortaya koyar. Nostalji, Özlü'nün metinlerinde belleği düzenleyen, zamanı yeniden kuran ve anlatıyı mümkün kılan temel bir yazı stratejisi olarak değerlendirilir. Bu yönüyle çalışma, Türk edebiyatında nostaljiyi kuramsal ve anlatısal düzlemde yeniden düşünmeye katkı sunar.