Gebelik öncesinde normal vücut ağırlığında olan kadınların gestasyonel ağırlık kazanımlarının anne sütü insülin, leptin ve adiponektin konsantrasyonlarına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NUR ORUÇ
Danışman: FUNDA TAMER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, gebelik dönemindeki vücut ağırlığı kazanımı ile anne sütünde iştahı regüle eden hormon (insülin, leptin ve adiponektin) düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve anne sütü hormonlarının bebeğin antropometrik ölçümleri üzerine etkileri ile maternal diyet ile ilişkisini araştırmak amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Sosyal Pediatri bölümüne başvuran laktasyon dönemindeki 40-80 günlük bebeği olan ve yalnızca anne sütü veren, gebelik öncesinde normal beden kütle indeksine sahip ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 60 sağlıklı anne dahil edilmiştir. Annelerin genel özellikleri, antropometrik ölçümleri, bebeklerin genel özellikleri, emzirme ile ilgili bilgiler, bebeklerin antropometrik ölçümleri, annelerin 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı alınmıştır. Ardından annelerin en son emzirmedikleri memeden yaklaşık 30 ml anne sütü toplanmıştır. Çalışmaya katılan annelerin ortalama gestasyonel vücut ağırlığı kazanımı 14.83± 6.40 kg'dır. Anne sütü örneklerindeki ortalama insülin, leptin ve adiponektin seviyeleri sırasıyla 5.69±5.98 µU/L, 0.63±0.57 ng/mL, 2.05±2.45 mg/L'dir. Annelerin gestasyonel vücut ağırlığı kazanımı gruplara (önerilenin altında, önerilen düzeyde ve önerilenin üstünde) göre değerlendirildiğinde enerji alımı bakımından gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Gestasyonel vücut ağırlığı kazanımı önerilenin altında olan annelerin diyetle enerji alımları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Bu çalışmada, gestasyonel vücut ağırlığı kazanımının anne sütü insülin, leptin ve adiponektin hormonlarıyla ilişkili olmadığı (sırasıyla p=0.803, 0.879, 0.809) fakat anne sütü hormonlarının kendi arasında anlamlı ilişkiler gösterdiği bulunmuştur (p<0.01). Ayrıca, anne sütü insülin düzeylerinin bebeklerin ikinci ay baş çevresi ölçümleri üzerinde etkili olabileceği gösterilmiştir (r=0.26, p=0.045). Annelerin diyetlerinde enerjinin yağdan gelen yüzdesi ile anne sütü adiponektin düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0.26, p=0.045). Bu bulgular, normal BKİ aralığındaki kadınlarda gestasyonel vücut ağırlığı kazanımının anne sütü hormonları üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olmayabileceğini, ancak diyet yağının adiponektin ile ve insülinin bebeklerin baş çevresi ölçümleri ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Gestasyonel vücut ağırlığı kazanımının anne sütü hormonlarıyla ilişkisini ortaya koyabilmek adına gelecekte daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.