Alzheimer hastalarında egzersiz alışkanlığının kognitif fonksiyonlar ve davranış üzerine etkisinin incelenerek sağlıklı yaşıtları ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELTEM YILMAZ
Danışman: SONGÜL ATASAVUN UYSAL
Özet:Bu çalışma Alzheimer Hastalığı (AH) tanılı bireylerin kognitif düzeylerini, depresyon düzeylerini, fiziksel aktivite düzeylerini ve egzersiz alışkanlıklarını değerlendirerek sağlıklı yaşıtları ile benzerlik ve farklılıkları ortaya çıkarmak amacıyla oluşturuldu. Ayrıca AH tanılı bireylerdeki davranış değişiklikleri değerlendirilerek egzersiz alışkanlığının etkisi değerlendirildi. Çalışmaya AH tanılı 26 birey, sağlıklı 30 birey dahil edildi. Her iki grupta da kognitif durumları Mini Mental Durum Değerlendirme Ölçeği (MMDT) ve Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOBİD), depresyon Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ), fiziksel aktivite düzeyi Uuslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Form (IPAQ-SF) ve egzersiz alışkanlıkları sözel olarak değerlendirildi. AH tanısı alan bireylerin davranış değişiklikleri bakım verenlerinin yanıtladığı soruları içeren Nöropsikiyatrik Envanter (NPE) ile değerlendirildi. AH'li bireylerin MMDT (U=38,50; p<0,001), MOBİD (U=21,50; p<0,001) ve fiziksel aktivite düzeylerinin (U=170,00; p<0,001) sağlıklı bireylere göre daha düşük olduğu bulundu. Egzersiz alışkanlığı olan AH'li bireylerin (n=11) MMDT değerlerinin (U=126,50; p=0,022) egzersiz alışkanlığı olmayan AH tanılı bireylere (n=15) göre daha yüksek, NPE değerlerinin daha düşük olduğu bulundu (U=12,00; p<0,001). Egzersiz alışkanlığı olan ve olmayan AH tanılı bireylerin MOBİD (U=21,50; p=0,068) ve GDÖ değerleri (U=62,50; p=0,297) arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Egzersiz alışkanlığı olan AH'li bireyler ile sağlıklı bireylerin MMDT (U=35,00; p=0,020) değerleri arasında anlamlı bir fark olup MOBİD değerleri (U=21,50; p=0,68) arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Çalışmamız her iki gruptaki bireylerde egzersiz alışkanlığı gibi yaşam tarzı değişikliklerinin kognitif durumları ve depresyon düzeyini etkileyebileceğini gösterdi. AH'de sık karşılaşılan davranış değişikliklerinin egzersiz alışkanlığı ile azaltılabileceği görüldü. AH tanılı bireylerde kognitif fonksiyonların önemi göz önünde bulundurularak hem fizyoterapistlerin hem psikologların erken dönemde hastaları değerlendirmesi ve takibi oldukça önemlidir.