Türk dı̇plomatı̇k arşı̇v belgelerı̇ ışığında İspanya İçSavaşı ve Türkı̇ye-İspanya ı̇lı̇şkı̇lerı̇ (1936-1939)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAT ÇETİNEL
Danışman: EMRE SARAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası politikada, İngiltere ile Fransa'nın yanında anti-revizyonist kampta bulunması ve Lozan Antlaşması'nda arzu ettiği gibi sonuçlandıramadığı Boğazlar ve Hatay meselesi gibi konuları tekrar gündeme getirdiği bir dönemde cereyan eden İspanya İç Savaşı'nın (1936-1939), Türkiye ile İspanya'nın siyasi ilişkilerine yansıması incelenmektedir. Sadece Türkiye'nin değil, diğer Avrupa ülkelerinin de yakından takip ettiği ve dönemin ülke politikalarına yansıyan bu gelişmeler ve bu gelişmelerin ülke siyasetlerini şekillendirmesi, erişime yeni açılan Türk Diplomatik Arşivi belgeleri ışığında değerlendirilmiştir. Bu araştırma, temel olarak Türk Diplomatik Arşivi ve Cumhuriyet Arşivi belgelerine dayanmakta; arşivlerin sınırlılıkları, tamamlanmamış tasnif ve eksik karşı yazışmalar gibi sorunlar çalışma içerisinde tartışılmaktadır. Dönemin gazeteleri, resmî yayınlar ve akademik çalışmalardan da faydalanılmıştır. Bu çerçevede, Türkiye-İspanya ilişkilerinin İç Savaş bağlamındaki seyrine dair bütüncül bir analiz sunmak amaçlanmaktadır. Çalışmanın araştırma kısmında kullanılan arşiv belgeleri, iki ülke arasında zaman zaman gerginleşen ilişkilerin arka planını aydınlatmakta; özellikle sığınmacılarla ilgili yaşanan gerilimler ve Madrid'deki elçilik binasına yönelik saldırı gibi olayların diplomatik karşılıkları incelenmektedir. Söz konusu belgeler, Türkiye'nin İç Savaş'a yönelik tutumunun yalnızca büyük güçlerle ilişkiler üzerinden şekillenmediğini, aynı zamanda ikili ilişkilerde ortaya çıkan sorunlara da bağlı olduğunu göstermektedir. İspanya İç Savaşı'nın yaşandığı yıllarda, Akdeniz'de meydana gelen korsanlık faaliyetlerinin engellenememesi, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türk Boğazlarını tam egemenlik altına alan Türkiye'yi zora sokmuştur. Bu nedenle, korsanlık faaliyetlerinin önlenmesi amacıyla toplanan Nyon Konferansı'na katılmayı kabul eden ilk devletlerden biri olmuştur. Konferans Türkiye'yi İngiltere ve Fransa ile daha fazla yaklaştırırken, Mustafa Kemal Atatürk ile İsmet İnönü'nün alınan kararlar hususunda anlaşmazlık yaşamasıyla aralarının açılmasında başka bir etmen olmuştur. König olayında, Türkiye Devleti adına sahtecilikle sipariş edilen avcı uçakları Cumhuriyetçilere gönderilmiştir. Türkiye'nin Madrid Elçiliği'ne sığınan mültecilerin 712'si Türkiye'ye nakledilirken Siraküza'da kaçarak İspanya'ya döndükleri için Türk hükûmetinin meşru İspanya hükûmetiyle ilişkileri gerilmiştir. Bu gerginlik ticari ilişkilere de yansımış, İspanya'ya en çok yumurta ihraç eden ülkelerden olan Türkiye bir süreliğine bu gelirden mahrum kalmıştır. Anahtar Sözcükler İspanya İç Savaşı, Türkiye, İspanya, Türk Dış Politikası.