Fenilalanin metabolizması bozukluğu olan hastaların tedavi rejimlerine göre serum bisfenol A, bisfenol F, ftalat ve bazı ağır metaller arasındaki ilişkinin incelenmesi

İZZET ERDAL

Fenilalanin metabolizması bozukluğu olan hastaların tedavi rejimlerine göre serum bisfenol A, bisfenol F, ftalat ve bazı ağır metaller arasındaki ilişkinin incelenmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL PEDİATRİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İZZET ERDAL

Danışman: SIDDİKA SONGÜL YALÇIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Fenilketonüri (FKU), en yaygın amino asit metabolizması bozukluğudur. Kan fenilalanin (FA) seviyeleri 6 mg/dl üzerinde olan hastalarda bilinen en eski tedavi FA kısıtlı diyettir. Çevre kirleticileri, insan aktivitelerinden kaynaklanan ve çevreyi kirleten, doğrudan veya dolaylı olarak akut veya kronik sağlık sorunlarına neden olan maddelerdir. Bu çevre kirleticilere başlıca maruz kalma yollarından biri gastrointestinal sistemdir. FKU tanısı almış hastalarda (n=105, 2-6 yaş) çevresel kirleticilere maruz kalınan kaynakları değerlendirmeyi ve plazma bisfenol A (BPA), bisfenol F, di-bütil ftalat, di-(2-etilhekzil) ftalat, mono-(2-etilhekzil) ftalat, kurşun (Pb), arsenik (As), kadmiyum, civa ve eser element düzeyleri ile diyet rejimleri arasındaki ilişkiyi belirlemeyi planladık. Bu hastaların 34'ü FA-kısıtlı diyet uygularken, kalan 71'inin diyet kısıtlaması yoktu. Temel özellikleri kontrol altına alındığında, plazma BPA düzeyinin üst üçte birlik dilimde olma olasılığı serbest diyet grubunda 3.34 kat daha yüksekti (%95 GA = 1.09-10.25). Plastiklere maruz kalma kaynaklarını da ayrıca kontrol altına aldığımızda, BPA için odds oranının 18.64 (%95 GA = 2.09-166.42) olduğu görüldü. Pb düzeyinin üst üçte birlik dilimde yer alma olasılığı konserve gıda tüketenlerde 3.47 kat (%95 GA = 1.07-11.29), kaynak suyu kullananlarda 7.29 kat (%95 GA = 1.21-44.03) fazla idi. Dört yaş altı bireylerde üst üçte birlik dilimdeki As grubunda olma olasılığı 7.26 kat (%95 GA = 2.09-25.28) daha yüksekti. Konserve gıda kullananlarda plazma As düzeyinin üst üçte birlik dilimde bulunma sıklığı 8.17 kat (%95 GA = 2.13-31.27) idi. Sonuçlarımız çevre kirleticilerine maruz kalmanın diyet tedavisine göre değiştiğini göstermektedir.