Çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif belirti düzeyi arasındaki ilişkide travma sonrası bilişlerin ve öz tiksinmenin aracı rolünün incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF DAYRAL

Danışman: SEDAT İŞIKLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirti düzeyi arasındaki ilişkide travma sonrası bilişlerin ve öz tiksinmenin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi 18-65 yaş aralığında olan 313 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmanın verileri demografik bilgi formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ-33), Travma Sonrası Bilişler Envanteri, Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri (VOKE) ve Öz Tiksinme Ölçeği Revize Formu kullanılarak çevrimiçi olarak toplanmıştır. Analizler IBMSPSS programı ve Hayes PROCESS macro eklentisi kullanılarak yürütülmüştür. Hipotezlerin test edilmesi için korelasyon analizi ve paralel aracılık analizi yürütülmüştür. Analiz sonuçları mevcut çalışmanın tüm değişkenleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Yapılan paralel aracılık modelinde çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirti düzeyi arasındaki ilişkide travma sonrası bilişlerin ve öz tiksinmenin aracı rolü incelenmiş olup analiz sonucuna göre oluşturulan model tam aracılık göstermektedir. Aracı değişkenlerin etkisi incelendiğinde öz tiksinmenin etkisi kontrol edildiğinde travma sonrası bilişlerin anlamlı aracı rol gösterdiği ancak travma sonrası bilişlerin etkisi kontrol edildiğinde öz tiksinme anlamlı bir aracı rol oynamadığı bulunmuştur. Çalışmanın söz konusu bulguları alanyazın ışığında tartışılmış; çalışmanın önemine, klinik doğurgularına, sınırlılıklarına ve gelecek çalışmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.