Göçün belleği: 1842'den günümüze Polonezköy
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLKEM ŞAHİN
Danışman: ÖZLEM SERT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Polonezköy 1842 yılında İstanbul'da Alemdağ olarak adlandırılan orman arazisi içerisinde yer alan Leh göçmenlerin barınması için kurulmuş yerleşim birimidir. Başlangıçta geçici bir askeri üs konumunda olan bu yerleşim yerinin nüfusu, 19. yüzyılda yaşanan göç hareketleri ile birlikte artmıştır. Artan nüfusla birlikte bölgede tarımsal ve hayvansal üretim faaliyetleri başlamış, artı ürünler sayesinde kent ile ticari ilişkiler gelişmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra Polonezköy'de başlayan pansiyonculuk ve restoran işletmeciliği bölgedeki üretim biçimlerini ve kırsal yaşamı büyük ölçüde dönüştürerek geleneksel ekonomik yapının değişmesine neden olmuştur. Polonezköy, 19. yüzyıldan günümüze kadar hızla büyüyen kent morfolojisi içerisinde sahip olduğu kaynakları kent içine aktarmış, kenti beslemiş ve zamanla kentin parçası haline gelmiştir. 20. Yüzyılda yaşanan politik, ekonomik ve teknolojik gelişmeler Polonezköy'ün mevcut yapısını değiştirerek kent ile olan ikili ilişkilerini yeniden inşa etmesine neden olmuştur. Polonezköy'ün İstanbul'lular için gözde lokasyon haline gelmesi köyde yapılaşmaya sebep olmuş bu durum köyün mimari dokusunu ve demografisini değiştirmiştir. Köydeki üretim faaliyetleri, ulaşım, erişilebilirlik, kent ve çevre ilişkileri gibi ölçekler çerçevesinde köydeki demografik yapı da dönüşüm geçirmiştir. 20. Yüzyılda köydeki Leh asıllı genç nüfusun yurtdışına göç etmeye başlaması, köyün hızlı yaşlanmasına yol açmıştır. Polonezköy, kuruluşundan itibaren Leh kimliğini korumayı başarmış ve bu kimlik, mimariden gündelik yaşama kadar birçok alanda kendini göstermiştir. Ancak giderek azalan nüfus Polonezköy'deki Leh kültürel kimliğinin zamanla sönümlenmesi tehlikesini beraberinde getirmiştir. Bahsedilen süreçlere dair insan merkezli perspektif sunmak bu araştırmanın temel hedefidir. Bu yüksek lisans tezi, Polonezköy'de yaşayan Leh asıllı bireylerin tanıklıklarına başvuran bir sözlü tarih çalışması sunmayı amaçlamıştır. Derinlemesine görüşmeler, arşiv belgeleri, aile arşivi, kent haritaları, süreli yayınlar, istatistiki veriler ve araştırma eserleri bu tez çalışmasında yararlanılan kaynakları oluşturmaktadır. Bahsedilen kaynaklar üzerinden gerçekleştirilen bu çalışma 19. yüzyıldan günümüze Polonezköy'deki gündelik hayatı anlamak ve bir ritim analizi ortaya koymak, toplumsal ilişki dinamikleri ile birlikte kurulan komünite duygusunun korunması ve geçirdiği süreci açıklamak, köy sakinlerinin doğal çevreyle olan ilişkisini görebilmeyi amaçlamıştır.