Âşık Veysel'in düşünce dünyasını oluşturan temel inanç görüşlerinin ve felsefenin Bektâşîlik ile ilişkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, GELENEKSEL TÜRK MÜZİKLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DERYA GÜÇLÜ

Danışman: CENK GÜRAY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Âşık Veysel'in şiirleri, Anadolu'nun hem halk irfanını hem de derin tasavvufî damarlarını taşıyan çok katmanlı bir yapıyı; müziği ise bulunduğu yörenin ezgisel, ritmik özelliklerini yansıtır. Bu yapı içerisinde Bektâşîlik, yalnızca bir inanç sistemi olarak değil, aynı zamanda bir dünyayı kavrama biçimi olarak Veysel'in dizelerinde belirgin izler bırakır. "Vahdet-i vücûd, vahdet-i mevcut, hulûl, bezm-i elest, tecelli, telvin, döngüsel zaman, dehr ve devir anlayışı gibi temaların şiirlerdeki yansımaları, Bektâşî düşüncesinin tasavvufî kavramlarıyla örtüşür. Bu tez, Âşık Veysel'in şiirlerinde Bektâşî felsefesinin hangi metaforlar, imgeler ve kavramlarla görünür hâle geldiğini incelemeyi amaçlamakta; şiirlerdeki Bektâşîliğin temel kavramlarının anlamsal katmanını analiz etmektedir. Bu bağlamda söz konusu kavramların "şiirlere yansımasının" tespit edildiği Veysel deyişlerinden bir kısmı "dört katmanlı analize" tabi tutulmuş, söz konusu simgelerin Âşık Veysel tarafından yansıtılması noktasında özel müziksel tercihlerin olup olmadığı sorusuna da cevap aranmıştır.