İş becerikliliğinin çalışan yaratıcılığı üzerindeki etkisinde psikolojik güvenlik ve algılanan örgütsel desteğin düzenleyici rolü: Bir alan çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSU HELİN AY BÜYÜKORHAN
Danışman: ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz çalışma yaşamında artan belirsizlik, değişen iş yapıları ve çalışanlardan beklenen proaktif davranışlar, çalışanların işlerini yalnızca tanımlı görevler çerçevesinde yürütmelerini değil, aynı zamanda işlerini yeniden şekillendirmelerini de gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda iş becerikliliği, çalışanların iş kaynaklarını ve iş taleplerini kendi ihtiyaçları, yetkinlikleri ve amaçları doğrultusunda yeniden düzenlemelerine olanak tanıyan önemli bir davranışsal mekanizma olarak değerlendirilmektedir. Çalışan yaratıcılığı ise örgütlerin yenilik kapasitesi, problem çözme gücü ve rekabet avantajı açısından kritik bir değişken olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, iş becerikliliğinin çalışan yaratıcılığı üzerindeki etkisini incelemek ve bu etkide psikolojik güvenlik ile algılanan örgütsel desteğin düzenleyici rollerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda iş becerikliliğinin alt boyutları olan yapısal iş kaynaklarını artırma, sosyal iş kaynaklarını artırma, zorlayıcı iş taleplerini artırma ve engelleyici iş taleplerini azaltmanın çalışan yaratıcılığı ile ilişkisi ayrı ayrı ele alınmıştır. Araştırma, çeşitli sektörlerde görev yapan beyaz yakalı çalışanlardan anket yöntemiyle elde edilen verilerle yürütülmüş; faktör, güvenilirlik, korelasyon, regresyon ve düzenleyicilik analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma bağlamında öne sürülen hipotezler SPSS – AMOS 23 (IBM Corp., 2014), programı aracılığıyla analiz edilmiş; elde edilen bulgular, araştırmanın kuramsal çerçevesi ve ilgili alan yazın doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular, iş becerikliliğinin çalışan yaratıcılığı üzerinde genel olarak pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Yapısal iş kaynaklarını artırma, zorlayıcı iş taleplerini artırma ve engelleyici iş taleplerini azaltma boyutlarının çalışan yaratıcılığı üzerinde anlamlı ve pozitif etkiler yarattığı; sosyal iş kaynaklarını artırma boyutunun ise anlamlı bir etki göstermediği belirlenmiştir. Ayrıca algılanan örgütsel desteğin çalışan yaratıcılığı üzerinde pozitif ve anlamlı bir doğrudan etkiye sahip olduğu, psikolojik güvenliğin doğrudan etkisinin ise desteklenmediği görülmüştür. Düzenleyici etkiler açısından yalnızca psikolojik güvenliğin, zorlayıcı iş taleplerini artırma ile çalışan yaratıcılığı arasındaki ilişkide beklenenin aksine zayıflatıcı yönde anlamlı bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Algılanan örgütsel desteğin ise genel olarak tutarlı bir düzenleyici etki göstermediği; ancak engelleyici iş taleplerini azaltma ile çalışan yaratıcılığı arasındaki ilişkide negatif yönlü, düşük etki büyüklüğüne sahip ve sınırda anlamlı bir düzenleyici etki gösterdiği tespit edilmiştir. Söz konusu bulgular, iş becerikliliği ile çalışan yaratıcılığı arasındaki ilişkinin bağlamsal koşullardan bağımsız değerlendirilemeyeceğini ortaya koymakta; örgütlerin hem iş tasarımı hem de çalışma iklimini bu karmaşıklığı göz önünde bulundurarak şekillendirmesi gerektiğine işaret etmektedir.