Alman ve Türk dilindeki konjunktiv ifadelerin ayrımsal-karşılaştırmalı analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ALMAN DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Almanca

Öğrenci: AHMET AYDINLAR

Danışman: SEDAT ŞAHİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Almanca ve Türkçedeki kip sistemlerini karşılaştırmalı ve ayrımsal bir bakış açısıyla incelemektedir. Araştırmanın temel odağını, Almancadaki Konjunktiv yapıları ile Türkçedeki kiplerin anlamsal, işlevsel ve bağlamsal kullanımları oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, iki dil arasındaki yapısal ve işlevsel farklılıkları ortaya koymak, bu farklılıkların özellikle çeviri sürecinde neden olduğu sorunları belirlemek ve işlevsel eşdeğerlik temelinde çözüm önerileri geliştirmektir. Giriş bölümünde araştırmanın kuramsal çerçevesi çizilmekte ve çok dillilik, karşılaştırmalı dilbilim ile ayrımsal dilbilim kavramları ele alınmaktadır. Çok dillilik, yalnızca birden fazla dili bilmekle sınırlı olmayan, dilsel etkileşim ve aktarımı da kapsayan çok boyutlu bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Karşılaştırmalı dilbilim, iki dil arasındaki benzerlik ve farklılıkları sistemli biçimde incelemeyi amaçlarken, ayrımsal dilbilim özellikle yabancı dil öğretimi ve çeviride sorun yaratan yapılar üzerinde durmaktadır. İkinci bölümde Almancada zaman ve kip kavramları açıklanmakta, özellikle Konjunktiv I ve Konjunktiv II ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Konjunktiv I'in dolaylı anlatımda, Konjunktiv II'nin ise gerçek dışı durumlar, varsayımlar ve gerçekleşmesi mümkün olmayan istekleri ifade etmede kullanıldığı vurgulanmaktadır. Ayrıca "würde + Infinitiv" yapısının işlevi ve kullanım alanları örneklerle açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde Türkçedeki kip sistemi ele alınmakta ve Almanca ile karşılaştırılmaktadır. Türkçede kip anlamlarının daha çok zaman ve kip ekleri ile bağlam aracılığıyla kurulduğu belirtilmektedir. Dördüncü bölümde ise çeviri örnekleri üzerinden yapılan analizlerle, iki dil arasında bire bir biçimsel eşdeğerliğin çoğu zaman mümkün olmadığı ortaya konulmaktadır. Sonuç bölümünde, Almancada kip sisteminin daha gramatikleşmiş olduğu, Türkçede ise kip anlamlarının büyük ölçüde bağlamsal olarak oluşturulduğu belirtilmekte; çalışma, çeviri ve yabancı dil öğretimine yönelik önemli katkılar sunmaktadır. Anahtar Sözcükler Konjunktiv İfadeler, Almanca, Türkçe, Karşılaştırma, Ayrımsal Analiz, Benzerlikler, Farklılıklar