Bulgaristan - Filibe (Plovdiv) İli Asenovgrad ve Pirvomay Köyleri Türk ağızları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLGE SU KOCAMAZ
Danışman: NURETTİN DEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Balkanlar, tarih boyunca çeşitli halkların bir arada yaşadığı, kültürel ve dilsel açıdan zengin bir bölgedir. Bölgede ortaya çıkan dilsel farklılıklar, toplumsal ve bireysel faktörler ile ekonomik, cinsiyet ve eğitim temelli değişkenlerden kaynaklanabilmektedir. Bu durum, ağız araştırmalarında gözlemlenen dilsel varyantların ortaya çıkmasına yol açmakta ve bu varyantların incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda Bulgaristan Türk ağızları, Türkolojinin, Balkan araştırmalarının ve dilbilimin kesiştiği önemli çalışma alanlarından birini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, esas olarak Bulgaristan Türk ağızlarının bir kolu olan Filibe ağızlarının ses bilgisi ve biçim bilgisi özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gerektiğinde sözlüksel ve sözdizimsel ayrımlara da değinilmiştir. Çalışmanın inceleme bölümünde, Filibe ağızlarının bazı örneklerde diğer Balkan Türk ağızları veya Anadolu ağızlarıyla yakınlık gösteren; bazı örneklerde ise bu ağızlardan belirgin biçimde ayrışan, fonolojik ve morfolojik özellikler gösterdiği saptanmıştır. Bu bağlamda incelenen ağızlarda dil ilişkilerinden kaynaklanan morfolojik ve fonolojik farklılıklar tespit edilmiş; söz konusu farklar ilgili başlıklar altında açıklanmıştır. Araştırmanın kapsamı, Filibe ilinin Asenovgrad ve Pırvomay ilçerine bağlı yerleşkelerle sınırlandırılmıştır. Çalışmanın verileri, açık gözlem tekniğinin uygulandığı alan araştırmasıyla derlenmiş; elde edilen metinler, nitel veri olarak değerlendirilmiş ve betimsel dilbilim yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma, eş zamanlı bir ağız monografisidir. Araştırmanın alanyazına güncel veriler sunarak; ileride yapılacak ağız monografilerine, ağız atlası çalışmalarına ve ağız sözlükçülüğü çalışmalarına katkı sağlaması amaçlanmıştır.