Nietzsche ve Heidegger'de metafizik sorunu


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELODİ ÇAKIN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SAVAŞ ERGÜL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Nietzsche ve Heidegger, metafizik geleneğin oluşun arkasında değişmeden kalan bir temel varlığın bulunduğu kabulüyle düşüncede yarattığı ikiliğin, nihayetinde Batı Felsefesi'nde düşünsel bir erozyona yol açtığını öne sürmektedirler. Biri "değer", biri de "varlık" sorunsalından hareketle bu geleneği yeniden okuyan iki filozof, sonunda metafiziğe dair farklı kavrayışlar geliştirerek, onu aşma yönünde farklı yolları öne çıkarmışlardır. Çalışmanın amacı bu iki düşünürü karşı karşıya getirerek, metafiziğin farklı perspektiflerden kavranışına ışık tutmak ve bu kavrayışların aşma meselesindeki bağına dikkat çekmektir. Nietzsche, metafizik geleneği yaşamı aşağı doğru çeken nihilist bir değer sistemi açığa çıkardığı yönünde eleştirirken; bu sistemin arka planında yer alan erdem politikasını göz önüne sermeyi amaçlayan bir değerler soykütüğü geliştirmiştir. Aşırı yorumların kendilerinin doğurduğu karşıt yorumlar tarafından yıkılacağı kabulüyle, geleneğin "varlık" temelli sisteminin karşısına "oluş" temelli Dionysosçu bir felsefe inşa etmiştir. Böylelikle geleneğin iki bin yıllık "putlarını" yıktığını öne sürmüştür. Çalışmanın birinci bölümünde Nietzsche'nin metafiziğe dair bu kavrayışı ve geleneği aşma denemesi, onun felsefesiyle olan temel bağı da vurgulanarak ele alınmıştır. Heidegger ise geleneğin temel sorunun değer meselesi değil, "Varlık" ile "Varolan"ı birbirine karıştırıp, hakikat bakımından Varolanı öncelikli kabul etmesi, bu sırada Varlığı karanlığa iterek zaman içinde onun hakikatini tamamen unutmasıdır. Geleneği yıkmaya çalışan Nietzsche bile Heidegger tarafından bu unutulmuşluğun bir parçası olarak görülüp geleneğe dahil edilmektedir. Geleneği aşmak için değer eleştirisi yeterli olmamıştır. Soru sorma biçimi itibariyle sadece Varolanın hakikatine odaklandığı için kendi kökenlerine yabancı kalan, böylece kendi temelinden giderek uzaklaşan gelenek, ancak bu soru sorma biçiminin Varlık lehine değiştirilmesiyle, yeniden kat edilmelidir. Çalışmanın ikinci bölümünde Heidegger'in felsefesinin temel kavramları üzerinden bu metafizik kavrayışı ve yine bu kavrayışa uygunlukla geliştirdiği Nietzsche yorumu ve aşmaya dair tespitleri üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde Nietzsche'nin metafiziği yıktığı savı Heidegger'in eleştirileri üzerinden değerlendirilmiş, bu iki farklı metafizik eleştirisinin geleneğe ışık tuttuğu noktalar ve bu noktaların aşma meselesi doğrultusundaki önemi tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Metafizik, aşma, Varlık, Varolan, öz, oluş, hakikat, nihilizm,değer, teknik, eleştiri felsefesi, soru, dil, düşünme