Sol'un 70'leri: Otobiyografilerle bir dönem anlatısı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MİHRİBAN KARATAŞ

Danışman: HAKAN KAYNAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, 1970'ler Türkiye'sinin siyasal gelişmelerini ve sosyal yapısını o dönemde sol görüşleri benimsemiş ve büyük çoğunluğu 1950'lerde doğmuş kişilerin otobiyografik anlatılarını temel alarak incelemektedir. Politizasyon seviyesinin epey yüksek seyrettiği bu yıllarda sol hareketler de tarihinde görülmemiş ölçüde kitleselleşmiş, dolayısıyla birçok kişi çeşitli sol yapılanmalar içerisinde bulunmuştur. Bu kişilerin bir kısmı hatıra, günlük, söyleşi türünde özellikle son on yılda sayısı yoğunlaşan otobiyografik anlatılar üretmişlerdir. Tez bu anlatılar aracılığıyla döneme ve dönemin insanlarına ışık tutmayı hedeflemiştir. Başvurulan kaynakların sadece politik deneyimleri değil sosyal, kültürel ve psikolojik anlamda hayatın neredeyse her alanına dair birçok aktarımı içermesi, kaynak-yönelimli bu çalışmada konunun bütünlüklü bir şekilde ele alınmasına olanak sağlamış, bu doğrultuda temalar belirlenmiştir. Bir yandan dönemin yapısının ve kişilerden bağımsız seyreden gelişmelerinin hafızalara nasıl yansıdığı incelenirken, diğer yandan öznelerin gündelik yaşam pratiklerine, sosyolojik kökenlerine ve zihin dünyalarına odaklanılmıştır. Çalışmada 12 Mart 1971 Askeri Muhtırası ile 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi arası merkeze alınmış olup, tarihsel ve öznel koşulların gerektirdiği noktalarda bu sınırların dışına da çıkılmıştır. Tezde yöntemsel açıdan "sıradan insanın" penceresiyle bir dönemin anlatılabileceği ve anlamlandırılabileceği savunulmuş, tarihsel açıdansa 1970'lerde açığa çıkan "sol kuşağın" ancak kişisel hayatları ve dış dünyanın onlara etkisinin beraber değerlendirilmesi koşuluyla anlaşılabileceği iddia edilmiştir.