Milletlerarası iş uyuşmazlıklarına ilişkin davalarda münhasır yetki: Türk hukuku ve Brüksel I BIS tüzüğü çerçevesinde bir değerlendirme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELENAY ÇALIŞKAN
Danışman: FATMA ASLI BAYATA CANYAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde, milletlerarası iş uyuşmazlıklarına ilişkin davalarda münhasır yetki meselesi Türk hukuku ile Brüksel I Bis Tüzüğü çerçevesinde ele alınmıştır. İş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda taraflar arasındaki pazarlık gücüne ilişin dengesizlik zayıf tarafın korunmasına yönelik özel yetki rejimlerinin kabulünü de beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda çalışmada milletlerarası yetki ve münhasır yetki kavramları ortaya koyulmuş, Türk hukuku ile Tüzük'te benimsenen yaklaşımlar çerçevesinde zayıf tarafın bulunduğu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda münhasır yetki tartışmasının yetki anlaşmaları ile tanıma ve tenfiz üzerindeki etkileri bireysel iş uyuşmazlıkları özelinde değerlendirilmiştir. Tezin birinci bölümünde, milletlerarası yetki ve münhasır yetki kavramları açıklanmış, Türk milletlerarası usul hukukunda münhasır yetki kavramı ve Tüzük'te benimsenen yaklaşımlar çerçevesinde zayıf tarafı bulunan sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda münhasır yetkinin varlığına ve kapsamına ilişkin tartışmalar bireysel iş uyuşmazlıkları özelinde incelenmiştir. Ardından bireysel iş uyuşmazlıklarına ilişkin milletlerarası yetki kuralları Türk hukuku ile Tüzük'te benimsenen anlayışlar çerçevesinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu bölümde, bireysel iş uyuşmazlıklarında milletlerarası yetkiye ilişkin mevcut düzenlemelere yönelik yorum ve önerilere yer verilmiş; özellikle işçinin mutad işyerinin yurt dışında, yerleşim yerinin ise Türkiye'de bulunduğu durumlarda işçinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesinin de bazı koşullarda yetkili kılınmasına yönelik bir öneri geliştirilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, yetki anlaşmaları Türk hukuku ve Tüzük kapsamında ele alınmış, iş uyuşmazlıklarında münhasır yetkiye ilişkin tartışmaların yetki anlaşmalarının geçerliliği ve etkileri üzerindeki yansımaları analiz edilmiştir. Bu çerçevede Tüzük'teki anlayıştan hareketle değişiklik önerileri sunulmuştur. Son olarak ise tanıma ve tenfize ilişkin Türk hukuku ve Tüzük hükümleri incelenmiş, iş uyuşmazlıklarında münhasır yetki tartışmalarının tanıma ve tenfiz sürecine etkileri özellikle adil yargılanma hakkı bağlamında değerlendirilerek eleştirel tespit ve önerilere yer verilmiştir.