Yetişkinlerin serbest zaman katılımı : ölçek geliştirme çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ERGOTERAPİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA ŞAHADET SEZER
Danışman: ESRA AKI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Serbest zaman aktivitelerine katılım insanların yaşamları boyunca,özellikle yetişkinlik döneminde temel bir insani ve oküpasyonel haktır. Çalışma keşfedici sıralı karma yöntem olarak planlandı. Keşfedici nitel araştırma için toplam 28 çalışan yetişkinle yarı yapılandırılmış görüşme yapıldı. Elde edilen veriler yorumlayıcı fenomenolojik analiz yaklaşımı kullanılarak analiz edildi. Analiz sonucunda altı ana tema ve yirmi iki alt tema belirledi: Serbest zamanın anlamı, işten sonra toparlanma, kolaylaştırıcılar ve engeller, iyi olma hali, okupasyonel adaletsizlik ve yaşamın akışı. Bu nitel veri analizinden yola çıkarak bir ölçek geliştirmek amacıyla madde havuzu hazırlandı. Maddeler için 13 uzman görüşüne Lawsche tekniği kullanılarak başvuruldu. Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek için açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi teknikleri kullanıldı. Ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0,934 bulundu. Faktör analizi sonucu, 27 maddeden oluşan ölçeğin, toplam varyansın %53,72'sini açıklayan 4 faktörlü bir yapı gösterdiği görüldü. Doğrulayıcı faktöranalizinde ise faktör birleştirme tekniğiyle oluşturulan yapıya ait model uyum indeksleri RMSEA=0,061; GFI=0,885; AGFI=0,85; NNFI=0,895; CFI=0,906; NFI=0,865; IFI=0,907 ve CMIN/df=2,91 olarak hesaplandı. Model uyum indeksleri göz önüne alındığında, ölçüm modelinin uygun olduğu belirlendi. Ölçeğin güvenilirlik analizinde ölçek için Cronbach alfa=0,934 bulundu. Sonuç olarak, geliştirilmiş dört boyuttan oluşan 27 maddelik bir ölçek yapısının geçerliliği doğrulanmıştır. Ölçeğin 18-65 yaş arası çalışan yetişkinlerin serbest zaman katılım düzeyini incelemek için gerekli ölçütleri karşıladığı ve psikometrik özelliklerinin yeterli olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: serbest zaman, katılım, ölçek geliştirme, ergoterapi