Omuz egzersizlerinde farklı odak stratejilerinin periskapular kassal aktivasyonlarına ve oranlarına etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SPOR FİZYOTERAPİSİ VE REHABİLİTASYONU ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FAİK DOĞAN
Danışman: ELİF TURGUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Egzersizler sırasında odak stratejilerinin kullanımı ile kas aktivasyonlarının optimal hale getirilmesi, normal artrokinematik harekete destek olması ve nöromusküler kontrolün geliştirilmesi hedeflenebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, omuz egzersizlerinde farklı odak stratejilerinin periskapular kas aktivasyon seviyeleri ve oranları üzerine etkisinin incelenmesidir. Çapraz geçişli tasarımda planlanan çalışmaya fiziksel olarak aktif 21 sağlıklı erkek birey (yaş: 19,67±2,87 yıl; beden kütle indeksi: 21,3±1,57 kg/m²) dahil edildi. Tüm katılımcılar seçilen (1) Scaption (Skapular düzlem elevasyon) ve (2) Push-Up-Plus (PU+, şınav) egzersizlerini internal (IO) ve eksternal (EO) odak stratejisi ile gerçekleştirildi. Egzersizlerin konsantrik, izometrik ve eksentrik fazlarında üst trapezius (UT), orta trapezius (OT), alt trapezius (AT) ve serratus anterior (SA) kaslarının aktivasyonu yüzeyel elektromiyografi ile değerlendirildi. Elde edilen veriler %MİİK kassal aktivasyon seviyeleri ve UT/OT, UT/AT ve UT/SA kas aktivasyon oranları hesaplandı. İstatiksel karşılaştırılmada Tekrarlı Ölçümler Varyans Analizi (ANOVA) kullanıldı. Kas aktivasyon seviyelerinin analizi sonucunda Scaption egzersizinin izometrik fazında OT kas aktivasyonu IO stratejisi ile (p=0,04) ve tüm fazlarında SA kas aktivasyonu ise EO stratejisi ile daha fazlaydı (p=0,016). PU+ egzersizinde AT aktivasyonu IO stratejisi ile konsantrik fazında, EO stratejisi ile eksentrik fazında daha fazlaydı (p<0,05). Kas aktivasyon oranları analizi sonucunda ise Scaption egzersizinde izometrik fazında IO stratejisi ile UT/OT oranı (p=0,02), eksentrik fazında EO stratejisi ile UT/AT oranı (p=0,01) daha düşüktü. Bu araştırmanın bulguları, farklı odak stratejileriyle uygulanan egzersizlerde optimal kas aktivasyonunun sağlanması amacıyla motor kontrol stratejilerinin etkin biçimde kullanılabileceğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, omuz kuşağı rehabilitasyonunda etkili egzersiz seçimi ve motor kontrol uygulamalarının klinik entegrasyonu açısından yol gösterici niteliktedir.