Gut tanılı bireylerde Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı Ölçeği'nin geçerliği, güvenirliği ve duyarlılığının belirlenmesi

SEYFULLAH YİĞİT

Gut tanılı bireylerde Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı Ölçeği'nin geçerliği, güvenirliği ve duyarlılığının belirlenmesi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEYFULLAH YİĞİT

Danışman: EDİBE ÜNAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

YİĞİT, S., Gut Tanılı Bireylerde Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı Ölçeği'nin Geçerliği, Güvenirliği ve Duyarlılığının Belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2025. Bu çalışma, gut tanılı bireylerde BETY–Biopsychosocial Questionnaire (BETY-BQ) geçerlik, güvenirlik ve duyarlılığının incelenmesi amacıyla yapıldı. Çalışmaya, Mart 2024–Ağustos 2025 tarihleri arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi Romatoloji Bilim Dalı'nda takip edilen, yaş ortalaması 57,17±12,30 yıl olan 150 gut tanılı birey (126 erkek, 24 kadın) dâhil edildi. Veri toplama araçları olarak BETY-BQ, Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ), Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS), Kısa Form-36 (SF-36) ve EuroQol-5D-3L (EQ-5D-3L) kullanıldı. BETY-BQ'nun geçerliği Spearman korelasyon analizi, güvenirliği Cronbach alfa katsayısı ve test–tekrar test yöntemi (ICC) ile, duyarlılığı ise 3. ay takibi sonrasında Wilcoxon işaretli sıralar testi ve Standartlaştırılmış Yanıt Ortalaması (Standardized Response Mean, SRM) kullanılarak değerlendirildi. Araştırma sonucunda BETY-BQ ile HAQ (rho=0,616), HADS-Anksiyete (rho=0,582) ve SF-36 Genel Sağlık Algısı (rho=-0,641) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptandı (p<0,001). Ölçeğin iç tutarlılığı yüksek düzeyde bulundu (Cronbach alfa=0,836), test–tekrar test güvenirliği ise mükemmel düzeyde saptandı (ICC=0,933). Duyarlılık analizinde, üç aylık takip sonucunda BETY-BQ puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme olduğu görüldü (p=0,021) ve SRM=1,49 olarak hesaplanarak ölçeğin değişime karşı yüksek derecede duyarlı olduğu belirlendi. Sonuç olarak, BETY-BQ'nun gut tanılı bireylerin biyopsikososyal durumunu değerlendirmede geçerli, güvenilir ve tedaviye duyarlı bir ölçme aracı olduğu gösterildi.