Tuvacada bağımsız cümle bağlayıcıları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN TAŞ
Danışman: HASAN HAYIRSEVER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cümlelerin çeşitli anlambilimsel ve sözdizimsel ilişkilerle birbirine bağlanmasına cümle bağlama adı verilir. Cümle bağlama farklı stratejiler ile gerçekleşebilir. Bu stratejiler, bağımsız sıralı cümleler, altasıralı bağlı cümleler ve bağlaşık cümleler stratejileridir. Bağlaşık cümleler stratejisinde cümleler, sıralayıcı cümle bağlayıcıları ve bağımsız cümle bağlayıcıları ile bağlanır. Metinsellik bağlamında cümleler arasında çeşitli anlambilimsel işlevler üstlenen ve bu şekilde cümleleri birbirine bağlayan ögelere bağımsız cümle bağlayıcıları adı verilir. Bağımsız cümle bağlayıcılarının anlambilimsel ve sözdizimsel açıdan detaylı bir şekilde incelenmesi dilin yapısının çözümlenmesi için önemlidir. Bu tez çalışmasının amacı Tuvacada bağımsız cümle bağlayıcılarını tespit edip yapısal ve işlevsel özelliklerine göre genel bir dağılım yapmaktır. İnceleme materyalini Tuvaca edebî eserler ve daha önce yapılmış akademik çalışmalar oluşturmaktadır. Söz konusu edebî eserler ve daha önce yapılmış akademik çalışmalar taranarak Tuvacadaki bağımsız cümle bağlayıcıları saptanmış ve işlevleri, yapısı, dil ilişkilerinde kod kopyalama modeline göre kopya olup olmadıkları incelenmiştir. Giriş bölümünde konu, amaç, yöntem, özgünlük, dil ilişkileri, bağımsız cümle bağlayıcılarının morfosentaktik yapısı, terminoloji ve alanyazın ile ilgili açıklamalar yapılmıştır. Birinci bölümde Tuvalar ve Tuvaca ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Kuramsal Arka plan hakkında dilbilimsel çalışmalara dayanılarak açıklamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Tuvacada Bağımsız Cümle Bağlayıcıları incelenmiştir. Sonuç bölümü ise tezin giriş bölümündeki soruların yanıtlandığı, tezin çıktılarının değerlendirildiği bölümdür. Tezin çıktılarının dilbilimi ve Tuvaca başta olmak üzere çeşitli araştırma alanlarına veri sunması, Türk ve Tuva dilbilimine katkıda bulunması beklenmektedir.