Çocuk kitaplarında ölüm teması: Bir içerik analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECEM ASLAN
Danışman: HAKAN DEDEOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuğun hayattaki deneyimi, hayata bakış açısı yetişkinden farklıdır. Çevresine karşı ilgi ve merak içinde olan çocuk, içinde bulunduğu hayatı anlamlandırmak ve aklındaki sorulara yanıt bulmak ister. Bilişsel açıdan desteklenen çocuğun duyuşsal anlamda da desteklenmesi gerekir. Kaynağını yaşamdan alan edebiyat, çocukluk döneminde önemli bir işleve sahiptir. Çocuk okur, yaşamla ilgili pek çok özel temayı (boşanma, evlat edinme, tek ebeveynlik ve ölüm gibi) çocuk kitaplarında görebilir. Bu hassas konuların anlatımı için seçilen kelimeler, çocuğun gelişimine bağlı olarak "çocuğa görelik" ilkesi baz alınarak yazılmışsa çocuğun yaşam gerçekliğini kavramasına yardım eder. Ölüm, hepimiz gibi çocuklar için de bir gerçektir ve herkes gibi çocuklar da bu gerçekle yüzleşirler. İnsanlar ölümü anlamlandırmakta ve kabullenmekte zorlanırlar. Çocuklara ölümün ne olduğunu anlatırken ise çocuğun ölümü nasıl algıladığını, karakterini ve gelişim özelliklerini bilerek, bu doğrultuda yaklaşmak önemlidir. Çocuk, herhangi bir yakınını kaybettiğinde duygusal olarak sarsılır. Çocuk kitapları, ölüm temasını çocuğa görelik ilkesiyle doğru bir şekilde işlemiş ise bu sarsıntıyı sağaltım gücüne sahiptir. Bu sağaltım, ölüm gibi zor bir konuyu doğru ifadelerle, çocuğun gelişimine, karakterine ve yaşına uygun kelimelerle anlatılırsa mümkündür. Ölüm temasını ele alan çocuk kitaplarının bu temayı hangi söz varlığı ile çocuğa aktardığı önemlidir. Çocuğun gelişim dönemlerine göre ele alış şekli de değişebilmektedir. Bu çalışma ile çocukların yaşı ve gelişim özellikleri dikkate alınarak ölüm temasını ele alan çocuk kitaplarının, ölüm kavramını hangi söz varlığı ile aktardığı içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir ve ölüm temasına yaklaşım (ölümü tanılayan sözcükler, ölüm sürecinin sunuluşu, ölüm sonrası hissedilen duygular, yas ritüelleri) 54 kitap üzerinden içerik analiziyle ele alınmış ve sayısal dağılımları da belirtilerek sistematik bir şekilde sonuçlandırılmıştır.